11. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları (2026-2027)
1. KonuFiziksel ve Kimyasal Olaylarda Enerji Değişimi · 4 soru
1.Bir kapta gerçekleşen tepkime sırasında kabın dış yüzeyinin ısındığı gözleniyor. Tepkimeye giren ve oluşan maddeler sistem olarak kabul ediliyor.a) Isı aktarımının yönünü belirtiniz.
b) Tepkimeyi endotermik veya ekzotermik olarak sınıflandırınız.
c) Tepkimenin entalpi değişiminin işaretini yazınız.
a) Sistemden çevreye doğrudur.
b) Ekzotermiktir.
c) Sabit basınçta sistem çevreye ısı verdiğinden ΔH < 0 olur.
2.Bir miktar buz, çevresinden ısı alarak eriyor.
a) Erimeyi enerji alışverişine göre sınıflandırınız.
b) Isı alınması, olayın kimyasal değişim olduğunu gösterir mi? Açıklayınız.
a) Erime endotermik bir olaydır.
b) Göstermez. Fiziksel değişimlerde de enerji alışverişi gerçekleşebilir. Buz erirken su moleküllerinin kimliği değişmez; yalnızca fiziksel hâl değişir.
3.Isı yalıtımlı bir kapta, başlangıçta aynı sıcaklıktaki iki çözelti karıştırılıyor. Dışarıdan ısı verilmediği hâlde karışımın sıcaklığı 22 °C’den 29 °C’ye yükseliyor.a) Sıcaklık değişimi, gerçekleşen olayın enerji alışverişi hakkında hangi çıkarımı destekler?
b) Yalnızca sıcaklığın yükselmesine bakılarak kesinlikle kimyasal tepkime gerçekleştiği söylenebilir mi?
a) Gerçekleşen olay sırasında çevresindeki ortama enerji aktarıldığını, olayın ekzotermik olduğunu destekler.
b) Söylenemez. Çözünme gibi fiziksel olaylarda da sıcaklık değişebilir. Kimyasal tepkimeyi belirlemek için yeni maddelerin oluştuğuna ilişkin ek kanıt gerekir.
4.Bir öğrenci, iki farklı tuzun suda çözünmesi sırasındaki sıcaklık değişimini karşılaştıracaktır. Ancak ilk deneyde 50 mL, ikinci deneyde 100 mL su kullanmış; suların başlangıç sıcaklıklarını da farklı seçmiştir.a) Bu deney düzeninin karşılaştırmayı neden güçleştirdiğini açıklayınız.
b) Daha güvenilir bir karşılaştırma için sabit tutulması gereken üç koşulu yazınız.
a) Su miktarı ve başlangıç sıcaklığı da değiştiği için gözlenen fark yalnızca tuzun türüne bağlanamaz.
b) Su miktarı, başlangıç sıcaklığı ve kullanılan tuzların mol miktarı aynı tutulmalıdır. Kapların özellikleri ve ısı yalıtımı da eşit olmalıdır.
2. KonuMaddelerin Enerji Kaynağı Olma Potansiyeli · 4 soru
5.Aynı koşullarda tamamen yakılan iki yakıta ait veriler aşağıdadır:
Yakıt Yakılan kütle Açığa çıkan enerji K 2 g 60 kJ L 3 g 120 kJ
a) Yakıtların birim kütle başına açığa çıkardığı enerjiyi hesaplayınız.
b) Eşit kütledeki yakıtların enerji verme potansiyeline ilişkin bir hipotez yazınız.
| Yakıt | Yakılan kütle | Açığa çıkan enerji |
|---|---|---|
| K | 2 g | 60 kJ |
| L | 3 g | 120 kJ |
a)
K:60 / 2 = 30 kJ/g
L:120 / 3 = 40 kJ/g
b) “Aynı koşullarda tamamen yakıldıklarında eşit kütledeki L yakıtı, K yakıtından daha fazla enerji açığa çıkarır.”
6.Bir öğrenci, “Eşit kütlede yakıldığında A yakıtı, B yakıtından daha fazla enerji verir.” hipotezini sınamak istiyor. Yakıtları kullanarak ayrı kaplardaki suları ısıtacaktır.a) Deneyin bağımsız değişkenini yazınız.
b) Karşılaştırma için sabit tutulması gereken üç koşulu belirtiniz.
c) Isı kayıpları eşit kabul edilirse hangi gözlem hipotezi destekler?
a) Yakıtın türüdür.
b) Tamamen yakılan yakıt kütlesi, suyun kütlesi ve suyun başlangıç sıcaklığı aynı tutulmalıdır. Kap ve düzenek özellikleri de eşit olmalıdır.
c) A yakıtıyla ısıtılan suyun sıcaklık artışının daha büyük olması hipotezi destekler.
7.İki yakıtın kullanımına ilişkin bilgiler verilmiştir:
Yakıt Birim kütleden elde edilen enerji Kullanım özelliği X Daha yüksek Daha fazla kirletici salımı Y Daha düşük Daha az kirletici salımı
Bir öğrenci, “X daha fazla enerji verdiği için her durumda en uygun yakıttır.” demektedir.a) Öğrencinin değerlendirmesi neden eksiktir?
b) Yakıt seçiminde enerji miktarı dışında dikkate alınması gereken iki ölçüt yazınız.
| Yakıt | Birim kütleden elde edilen enerji | Kullanım özelliği |
|---|---|---|
| X | Daha yüksek | Daha fazla kirletici salımı |
| Y | Daha düşük | Daha az kirletici salımı |
a) Yakıtın uygunluğu yalnızca verdiği enerjiye bağlı değildir. Çevresel etkileri ve kullanım koşulları da değerlendirilmelidir.
b) Kirletici salımı, maliyet, güvenli depolama veya bulunabilirlik ölçütlerinden ikisi yazılabilir.
8.Aynı yakıttan eşit kütlelerde alınarak iki deney yapılıyor. Birinci deneyde yeterli oksijenle tam yanma gerçekleşiyor. İkinci deneyde oksijen yetersiz kalıyor ve yakıtın bir bölümü yanmadan kalıyor.a) İkinci deneyde ölçülen toplam enerji neden daha düşük olabilir?
b) Bu sonuç, yakıtın enerji verme potansiyelinin değiştiğini gösterir mi? Açıklayınız.
a) Yakıtın tamamı yanmadığı için açığa çıkabilecek enerjinin tamamı elde edilememiştir.
b) Göstermez. Yakıtın türü değişmemiş, yanma koşulları farklılaşmıştır. Enerji verme potansiyeli karşılaştırılırken tam yanma ve eşit deney koşulları sağlanmalıdır.
3. KonuBağ Enerjileriyle Tepkime Entalpisi · 4 soru
9.Sorularda verilen ortalama bağ enerjileri kullanılacaktır. Hesaplanan entalpi değişimleri yaklaşık değerlerdir.
Bir öğrenci, “Yakıt yandığında enerji açığa çıktığına göre yakıttaki bağların kırılması enerji verir.” demektedir.a) Öğrencinin ifadesindeki hatayı açıklayınız.
b) Bir tepkimenin ekzotermik olması için bağ kırılması ve bağ oluşması sırasındaki enerji değişimleri arasında nasıl bir ilişki bulunmalıdır?
a) Bağları kırmak enerji gerektirir. Bağ oluşurken ise enerji açığa çıkar. Tepkimenin enerji değişimi bu iki sürecin toplamına bağlıdır.
b) Yeni bağlar oluşurken açığa çıkan enerji, bağları kırmak için gereken enerjiden büyük olmalıdır.
10.Sorularda verilen ortalama bağ enerjileri kullanılacaktır. Hesaplanan entalpi değişimleri yaklaşık değerlerdir.
Gaz hâlinde gerçekleşen tepkime şöyledir:
H2(g) + Cl2(g) → 2HCl(g)
Bağ Bağ enerjisi H–H 436 kJ/mol Cl–Cl 243 kJ/mol H–Cl 431 kJ/mol
a) Kırılan ve oluşan bağları sayılarıyla belirtiniz.
b) Tepkimenin entalpi değişimini hesaplayıp enerji alışverişine göre sınıflandırınız.
| Bağ | Bağ enerjisi |
|---|---|
| H–H | 436 kJ/mol |
| Cl–Cl | 243 kJ/mol |
| H–Cl | 431 kJ/mol |
a) Bir mol H–H ve bir mol Cl–Cl bağı kırılır; iki mol H–Cl bağı oluşur.
b)
ΔH ≈ Σ Ekırılan − Σ Eoluşan
ΔH ≈ (436 + 243) − (2 · 431) = −183 kJ
Tepkime yazıldığı miktarlar için ekzotermiktir.
11.Sorularda verilen ortalama bağ enerjileri kullanılacaktır. Hesaplanan entalpi değişimleri yaklaşık değerlerdir.
N2(g) + 3H2(g) → 2NH3(g)
Bağ Bağ enerjisi N≡N 945 kJ/mol H–H 436 kJ/mol N–H 391 kJ/mol
a) İki mol amonyak oluşurken kaç mol N–H bağı oluşur?
b) Tepkimenin yaklaşık entalpi değişimini hesaplayınız.
| Bağ | Bağ enerjisi |
|---|---|
| N≡N | 945 kJ/mol |
| H–H | 436 kJ/mol |
| N–H | 391 kJ/mol |
a) Her amonyak molekülünde üç N–H bağı vardır. İki mol amonyak oluşurken 6 mol N–H bağı oluşur.
b)
ΔH ≈ [945 + (3 · 436)] − (6 · 391)
ΔH ≈ 2253 − 2346 = −93 kJ
12.Sorularda verilen ortalama bağ enerjileri kullanılacaktır. Hesaplanan entalpi değişimleri yaklaşık değerlerdir.
H2(g) + Br2(g) → 2HBr(g) ΔH = −103 kJ
H–H bağ enerjisi 436 kJ/mol, Br–Br bağ enerjisi 193 kJ/mol’dür.
a) Verilen değerleri kullanarak H–Br bağ enerjisini hesaplayınız.
b) H–Br bağının oluşması sırasında enerji alınır mı, verilir mi?
a) H–Br bağ enerjisine x denirse:
−103 = (436 + 193) − 2x
2x = 732 ⇒ x = 366 kJ/mol
b) Bağ oluşurken enerji verilir. Gaz hâlindeki H ve Br atomlarından bir mol H–Br bağı oluşması, bu modele göre 366 kJ enerji açığa çıkarır.
4. KonuStandart Oluşum Entalpileriyle Tepkime Entalpisi · 4 soru
13.Hesaplamalarda aşağıdaki bağıntı kullanılacaktır:
ΔHtepkime° = Σ nΔHf°(ürünler) − Σ nΔHf°(girenler)
Aşağıdaki tepkimeleri inceleyiniz:
I.
C(grafit) + O2(g) → CO2(g)
II.
2H2(g) + O2(g) → 2H2O(sıvı)
a) Hangi tepkimenin standart entalpi değişimi, oluşan bileşiğin standart molar oluşum entalpisine doğrudan eşittir? Nedenini açıklayınız.
b) İkinci tepkimenin standart entalpi değişimi −572 kJ ise sıvı suyun standart molar oluşum entalpisi kaçtır?
a) I. tepkimenindir. Elementlerin standart hâllerinden 1 mol CO₂ oluşmaktadır.
b) İkinci tepkimede 2 mol su oluştuğundan:
ΔHf°[H2O(sıvı)] = (−572) / 2 = −286 kJ/mol
14.Hesaplamalarda aşağıdaki bağıntı kullanılacaktır:
ΔHtepkime° = Σ nΔHf°(ürünler) − Σ nΔHf°(girenler)
CH4(g) + 2O2(g) → CO2(g) + 2H2O(sıvı)
Madde Standart oluşum entalpisi CH₄(g) −75 kJ/mol CO₂(g) −394 kJ/mol H₂O(sıvı) −286 kJ/mol O₂(g) 0 kJ/mol
Tepkimenin standart entalpi değişimini hesaplayınız.
| Madde | Standart oluşum entalpisi |
|---|---|
| CH₄(g) | −75 kJ/mol |
| CO₂(g) | −394 kJ/mol |
| H₂O(sıvı) | −286 kJ/mol |
| O₂(g) | 0 kJ/mol |
ΔH° = [−394 + 2(−286)] − [−75 + 2(0)]
ΔH° = −966 + 75 = −891 kJ
Tepkime yazıldığı miktarlar için 891 kJ enerji açığa çıkarır.
15.Hesaplamalarda aşağıdaki bağıntı kullanılacaktır:
ΔHtepkime° = Σ nΔHf°(ürünler) − Σ nΔHf°(girenler)
Hidrojenin yanmasıyla suyun farklı fiziksel hâllerde oluştuğu iki tepkime verilmiştir:
H2(g) + 1 / 2O2(g) → H2O(sıvı) ΔH° = −286 kJ
H2(g) + 1 / 2O2(g) → H2O(g) ΔH° = −242 kJ
a) Hangi tepkimede daha fazla enerji açığa çıkar?
b) Verilerden yararlanarak 1 mol sıvı suyun buharlaşma entalpisini bulunuz.
a) Sıvı su oluşan tepkimede 44 kJ daha fazla enerji açığa çıkar.
b)
H2O(sıvı) → H2O(g)
ΔH° = −242 − (−286) = +44 kJ/mol
Buharlaşma endotermiktir.
16.Hesaplamalarda aşağıdaki bağıntı kullanılacaktır:
ΔHtepkime° = Σ nΔHf°(ürünler) − Σ nΔHf°(girenler)
CaCO3(k) → CaO(k) + CO2(g) ΔH° = +178 kJ
ΔHf°[CaO(k)] = −635 kJ/mol
ΔHf°[CO2(g)] = −394 kJ/mol
a) CaCO₃’ün standart molar oluşum entalpisini hesaplayınız.
b) 0,5 mol CaCO₃ aynı koşullarda ayrışırsa kaç kJ ısı alınır?
a) Bilinmeyen değere x denirse:
178 = [−635 + (−394)] − x
178 = −1029 − x ⇒ x = −1207 kJ/mol
b)
Q = 0,5 · 178 = 89 kJ
5. KonuKimyasal Tepkimelerin Gerçekleşme Şartları · 4 soru
17.Bir öğrenci, “Tepkimeye giren tanecikler çarpıştığında her zaman ürün oluşur.” demektedir.a) Öğrencinin ifadesini çarpışma teorisine göre değerlendiriniz.
b) Bir çarpışmanın etkili olabilmesi için gereken iki koşulu yazınız.
a) İfade yanlıştır. Her çarpışma tepkimeyle sonuçlanmaz; yalnızca uygun koşulları sağlayan çarpışmalar etkilidir.
b) Tanecikler yeterli enerjiyle ve uygun yönelimle çarpışmalıdır.
18.Bir tepkimeye ait iki tanecik çarpışması modelleniyor:
Çarpışma Çarpışma enerjisi Yönelim K Aktivasyon enerjisinden büyük Uygun değil L Aktivasyon enerjisinden büyük Uygun
a) Hangi çarpışma ürün oluşumuna elverişlidir?
b) Diğer çarpışmada enerjinin yeterli olması neden tek başına yeterli değildir?
| Çarpışma | Çarpışma enerjisi | Yönelim |
|---|---|---|
| K | Aktivasyon enerjisinden büyük | Uygun değil |
| L | Aktivasyon enerjisinden büyük | Uygun |
a) L çarpışması ürün oluşumuna elverişlidir.
b) Bağların kırılıp yeni bağların oluşabilmesi için taneciklerin uygun bölümlerinin karşılaşması gerekir. K çarpışmasında yönelim uygun değildir.
19.Bir tepkimenin enerji profiline ilişkin değerler şöyledir:
Durum Enerji Girenler 80 kJ Aktifleşmiş kompleks 150 kJ Ürünler 30 kJ
a) İleri tepkimenin aktivasyon enerjisini bulunuz.
b) Tepkimenin entalpi değişimini hesaplayınız.
c) Tepkime enerji verdiği hâlde neden başlangıçta enerjiye ihtiyaç duyabilir?
| Durum | Enerji |
|---|---|
| Girenler | 80 kJ |
| Aktifleşmiş kompleks | 150 kJ |
| Ürünler | 30 kJ |
a)
Ea = 150 − 80 = 70 kJ
b)
ΔH = 30 − 80 = −50 kJ
c) Tepkime ekzotermik olsa da taneciklerin ürünlere dönüşmeden önce aktivasyon enerjisi engelini aşması gerekir.
20.Bir mumun fitili, kibritle tutuşturulduktan sonra mum yanmayı sürdürmektedir.
a) Kibritin sağladığı enerjinin tepkimenin başlamasındaki rolünü açıklayınız.
b) Kibrit uzaklaştırıldıktan sonra yanmanın sürmesini enerji alışverişiyle ilişkilendiriniz.
a) Kibrit, yanmanın başlaması için gereken aktivasyon enerjisinin sağlanmasına yardımcı olur.
b) Yanma ekzotermiktir. Yeterli yakıt ve oksijen bulunduğunda, açığa çıkan enerjinin bir bölümü yeni yakıtın yanmaya hazırlanmasını ve tepkimenin sürmesini sağlar.