11. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları (2026-2027)
1. Konuİnsan ve Kader · 4 soru
1.Bir öğrenci, “Kader ile kaza tamamen aynı anlama gelir; aralarında hiçbir fark yoktur.” demektedir.a) İslam inancına göre kader ve kaza kavramlarını açıklayınız.
b) Bu kavramlar arasındaki ilişkiyi belirtiniz.
a) Kader, Allah’ın bütün varlık ve olayları bilgisiyle kuşatması ve bir ölçüye göre takdir etmesidir. Kaza ise takdir edilenlerin zamanı geldiğinde gerçekleşmesidir.
b) Kader takdiri, kaza ise bu takdirin gerçekleşmesini ifade eder.
2.Bir çiftçi, “Ürün alıp alamayacağım kaderimde bellidir.” diyerek tarlasını sulamamış ve zararlılara karşı gerekli önlemleri almamıştır.a) Çiftçinin tutumunu kader anlayışı açısından değerlendiriniz.
b) Çiftçinin sorumluluğuna uygun iki davranış yazınız.
a) Kader inancı, çalışmayı ve tedbir almayı gereksiz kılmaz. Çiftçi, kendi imkânları içindeki görevlerini yerine getirmekten sorumludur.
b) Bitkinin ihtiyacına uygun sulama yapmak ve zararlılara karşı gerekli önlemleri almak.
3.İki öğrenciden biri sınava düzenli çalışıp eksiklerini tamamladıktan sonra Allah’a güvenmektedir. Diğeri ise hiç çalışmadan “Ben tevekkül ediyorum.” demektedir.a) Hangi öğrencinin tutumu tevekküle uygundur? Nedenini açıklayınız.
b) Tevekkül ile kişinin sorumluluklarını yerine getirmesi arasındaki ilişkiyi belirtiniz.
a) Birinci öğrencinin tutumu uygundur. Kendi üzerine düşen çabayı gösterdikten sonra Allah’a güvenmektedir.
b) Tevekkül, gerekli çaba ve tedbirlerle birlikte Allah’a güvenmektir; sorumluluktan kaçınmanın gerekçesi değildir.
4.Bir kişi, “Rızkı veren Allah olduğuna göre geçim sağlamak için çalışmaya gerek yoktur.” demektedir.a) Bu düşünceyi İslam’ın rızık anlayışı açısından değerlendiriniz.
b) Rızık elde etme yollarında ahlaki sorumluluğun önemini açıklayınız.
a) Allah’ın rızık vermesi, insanın çalışmasını gereksiz kılmaz. İnsan, gücü ve imkânları ölçüsünde emek vermelidir.
b) İnsan kazancını helal ve dürüst yollarla elde etmeli; hileden, haksızlıktan ve başkasının hakkını almaktan kaçınmalıdır.
2. KonuAkıl, İrade ve Sorumluluk Sahibi Bir Varlık Olarak İnsan · 4 soru
5.Bir öğrenci, sınav sırasında arkadaşının cevaplarına bakma fırsatı bulmasına rağmen bunun haksızlık olduğunu düşünerek kendi bilgisiyle cevap vermeyi seçmiştir.a) Öğrencinin davranışında aklın ve iradenin rolünü ayrı ayrı açıklayınız.
b) Bu seçim, sorumlulukla nasıl ilişkilidir?
a) Akıl, kopyanın haksızlık olduğunu değerlendirmesini; irade ise kopya çekmemeyi seçmesini sağlamıştır.
b) Öğrenci, tercihinin ahlaki sonuçlarını gözeterek dürüst davranma sorumluluğunu yerine getirmiştir.
6.Bir insanın doğduğu aileyi seçememesi ile arkadaşına verdiği sözü tutup tutmamayı seçebilmesi karşılaştırılıyor.a) Bu iki durum arasındaki temel farkı açıklayınız.
b) İnsanın sorumluluğunu değerlendirirken bu fark neden önemlidir?
a) Doğduğu aile kişinin seçimine bağlı değildir. Verdiği sözü tutmak ise iradesini kullanabildiği bir davranıştır.
b) İnsan, seçme imkânı bulunan ve iradesiyle gerçekleştirdiği davranışlardan sorumlu tutulur. Kendi seçmediği koşullar, aynı biçimde değerlendirilemez.
7.Bir kişi, çevreye çöp atmanın zararlarını bildiği hâlde çöpünü sokağa bırakmaktadır.
a) Bu örnek, doğruyu bilmenin tek başına yeterli olup olmadığı hakkında ne göstermektedir?
b) Akıl, irade ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi bu olay üzerinden açıklayınız.
a) Doğruyu bilmek tek başına yeterli değildir; bilginin davranışa dönüştürülmesi gerekir.
b) Kişi aklıyla zararı değerlendirebilir, iradesiyle çöpü uygun yere atmayı seçebilir. Seçiminin çevreye ve insanlara etkilerinden de sorumludur.
8.Bir öğrenci, çalışma planına uymadığı için ödevini tamamlayamamış ve “Kaderimde ödevi yetiştirememek varmış.” demiştir.a) Öğrencinin açıklamasını insanın iradesi ve sorumluluğu açısından değerlendiriniz.
b) Sorumluluğunu üstlendiğini gösteren iki davranış öneriniz.
a) Öğrenci, kendi tercih ve ihmalinin etkisini göz ardı etmektedir. Kader inancı, kişinin kontrol edebildiği davranışların sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
b) Gecikmenin nedenini dürüstçe açıklamalı ve ödevini tamamlamak için uygulanabilir bir çalışma planı oluşturmalıdır.
3. KonuBakara Suresi 286. Ayetin Mesajları · 4 soru
9.Aşağıdaki açıklamalar ayetin mesajlarının özetidir; doğrudan meal alıntısı değildir.
Bakara suresinin 286. ayetinde, insanın gücünü aşan bir yükümlülükle sorumlu tutulmayacağı bildirilir.a) Bu mesaj, insanın sorumluluğuyla imkânları arasında nasıl bir ilişki kurmaktadır?
b) Ayetin bu mesajı, “İnsan zorlandığı her sorumluluktan kaçınabilir.” şeklinde yorumlanabilir mi? Açıklayınız.
a) Sorumluluğun insanın gücü ve yapabilme imkânıyla ilişkili olduğunu göstermektedir.
b) Yorumlanamaz. Bir işin zor olması, mutlaka kişinin gücünü aştığı anlamına gelmez. İnsan, yapabileceği görevler için çaba göstermelidir.
10.Ayet, insanın yaptıklarının lehine veya aleyhine sonuçlar doğurduğunu hatırlatmaktadır.
Bir öğrenci, arkadaşının emeğini kendi çalışması gibi sunarak yüksek not almıştır.a) Öğrencinin kısa vadede yarar sağlaması, davranışını doğru hâle getirir mi?
b) Olayı, kişinin kendi davranışlarından sorumlu olması açısından açıklayınız.
Bir öğrenci, arkadaşının emeğini kendi çalışması gibi sunarak yüksek not almıştır.
a) Getirmez. Yüksek not alması, başkasının emeğini sahiplenmesini haklı çıkarmaz.
b) Öğrenci, bilerek yaptığı haksızlıktan sorumludur. Hatasını düzeltmeli ve emeğin gerçek sahibini belirtmelidir.
11.Bakara suresinin 286. ayetinde bağışlanma, merhamet ve yardım dilekleri yer alır.
Bir kişi, “Allah’tan yardım istediğim için hatalarımı düzeltmeme gerek yok.” demektedir.a) Bu düşünceyi ayetin sorumluluk mesajıyla birlikte değerlendiriniz.
b) Bağışlanma dileğine eşlik etmesi gereken bir davranış yazınız.
Bir kişi, “Allah’tan yardım istediğim için hatalarımı düzeltmeme gerek yok.” demektedir.
a) Yardım ve bağışlanma dilemek, insanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Kişi hatasını kabul ederek düzeltmek için çaba göstermelidir.
b) Haksız yere aldığı bir eşyayı sahibine geri vermek gibi, hatanın zararını giderecek bir davranışta bulunmalıdır.
12.Bir öğrenci, ayetten iki sonuç çıkarmıştır:
- İnsan, gücü ve imkânları ölçüsünde sorumludur.
- İnsan, yaptığı tercihlerin sonuçlarını gözetmelidir.
a) Bu iki sonucu birlikte ifade eden bir açıklama yazınız.
b) Açıklamanıza uygun bir günlük yaşam örneği veriniz.
a) İnsan, yapabileceği görevleri bilinçli tercihlerle yerine getirmeye çalışmalı ve davranışlarının sorumluluğunu üstlenmelidir.
b) Grup ödevinde kendi imkânlarına uygun bir görev üstlenip bunu zamanında tamamlamasıdır.
4. KonuDin Tanımları ve Farklı Disiplinlerin Dine Yaklaşımları · 4 soru
13.Dinle ilgili iki yaklaşım aşağıda özetlenmiştir:
- I. yaklaşım: Dini; inanç, ibadet ve ahlak ilkeleriyle insanın hayatına yön veren bir bütün olarak ele alır.
- II. yaklaşım: Dinin toplumsal dayanışma, ortak değerler ve kurumlar üzerindeki etkilerini inceler.
a) İkinci yaklaşım hangi disiplinin bakış açısını yansıtmaktadır?
b) İki yaklaşımın dini ele alışındaki temel farkı açıklayınız.
a) Din sosyolojisinin bakış açısını yansıtmaktadır.
b) Birinci yaklaşım dinin içeriğini ve insan hayatına rehberliğini, ikinci yaklaşım ise toplumsal yaşamdaki etkilerini öne çıkarmaktadır.
14.Bir araştırmacı, ibadetin kişinin duygu dünyasındaki yerini; başka bir araştırmacı ise dinî bayramların toplumsal ilişkiler üzerindeki etkilerini incelemektedir.a) Bu araştırmaları sırasıyla hangi disiplinlerle ilişkilendirirsiniz?
b) Aynı dinî olgunun farklı disiplinlerce incelenebilmesinin nedenini açıklayınız.
a) Birincisi din psikolojisi, ikincisi din sosyolojisiyle ilişkilidir.
b) Din, hem bireyin iç dünyasıyla hem de toplumsal yaşamla ilişkili boyutlar taşır. Disiplinler bu boyutları farklı sorular ve yöntemlerle inceler.
15.Bir araştırmacı, farklı dönemlerde yaşayan toplumların dinî inanışlarını ve ibadet uygulamalarını tarihî belgeler üzerinden karşılaştırmaktadır.a) Bu araştırma hangi disiplinle ilişkilidir?
b) Araştırmacının geçmişteki uygulamaları kendi tarihsel koşullarında değerlendirmesi neden önemlidir?
a) Dinler tarihiyle ilişkilidir.
b) İnanç ve uygulamaları doğru anlamak için ortaya çıktıkları dönemin kültürel ve toplumsal koşulları dikkate alınmalıdır. Aksi hâlde geçmiş, bugünün ölçütleriyle yanlış yorumlanabilir.
16.Bir öğrenci, “Din yalnızca insanın kişisel duygularından oluşur; inanç, ibadet, ahlak ve toplumsal hayatla ilişkisi yoktur.” demektedir.a) Öğrencinin din anlayışındaki eksikliği açıklayınız.
b) Dinin bireysel ve toplumsal boyutlarına birer örnek veriniz.
a) Öğrenci dini yalnızca duygulara indirgemektedir. Din; inanç, ibadet ve ahlak boyutlarıyla bireysel ve toplumsal yaşamla ilişkilidir.
b) Bireysel boyuta kişinin dua ederek Allah’a yönelmesi; toplumsal boyuta yardımlaşma ve dayanışmayı destekleyen uygulamalar örnek verilebilir.