10. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları (2026-2027)
1. KonuKimyasal Değişimin Kanıtları · 4 soru
1.Demir bir çivi nemli ortamda bekletildiğinde yüzeyinde kahverengi bir tabaka oluşmuştur. Bu tabakanın özelliklerinin demirden farklı olduğu belirlenmiştir.Bu olayın kimyasal değişim olduğunu destekleyen kanıtı açıklayınız.
Demirden farklı özellikte yeni maddelerin oluşması kimyasal değişimi destekler. Renk değişimi de bu oluşuma eşlik eden bir gözlemdir.
2.İki renksiz sulu çözelti karıştırıldığında beyaz bir katı oluşmuş ve kabın dibine çökmüştür. Başlangıçta çözeltilerde katı bulunmamaktadır.a) Kimyasal değişimi destekleyen gözlem nedir?
b) Oluşan katı hangi kavramla adlandırılır?
a) Karışımda çözünmeyen yeni bir katının oluşmasıdır.
b) Çökelek olarak adlandırılır.
3.Bir öğrenci, “Kabarcık görülen her olay kimyasal değişimdir.” demiştir.
Kaynayan su ile asit çözeltisine atılan uygun bir metalde gaz oluşmasını karşılaştırarak görüşü değerlendiriniz.
Görüş yanlıştır. Kaynamada kabarcıklar su buharıdır; suyun kimliği değişmez. Metal-asit tepkimesinde ise yeni bir madde olan gaz oluşabilir. Kabarcık tek başına yeterli değildir; gazın kaynağı ve yeni madde oluşumu değerlendirilmelidir.
4.İki madde karıştırıldığında kabın sıcaklığı artmıştır. Bir öğrenci, yalnızca bu gözleme dayanarak kesinlikle kimyasal tepkime gerçekleştiğini söylemiştir.Bu sonuç neden tek başına yeterince desteklenmemiştir? Araştırılması gereken temel durumu yazınız.
Bazı fiziksel süreçlerde de sıcaklık değişebilir. Kesin değerlendirme için başlangıçtaki maddelerden farklı kimyasal türlerin oluşup oluşmadığı araştırılmalıdır.
2. KonuKimyasal Tepkimelerin Modellenmesi · 4 soru
5.Bir modelde hidrojen molekülleri iki hidrojen atomuyla, oksijen molekülleri ise iki oksijen atomuyla gösterilmektedir. Tepkime sonunda her su molekülünde iki hidrojen ve bir oksijen atomu bulunmaktadır.a) İki su molekülü oluşturmak için kaç hidrojen ve kaç oksijen molekülü gerekir?
b) Tepkimede atomların değişip değişmediğini açıklayınız.
a) İki hidrojen molekülü ve bir oksijen molekülü gerekir.
b) Atomların türleri ve toplam sayıları değişmez. Atomlar farklı biçimde bağlanarak su moleküllerini oluşturur.
6.Bir öğrenci, karbonun oksijenle tepkimesini modellerken başlangıçta bir karbon atomu ve bir oksijen molekülü kullanmıştır. Son durumda yalnızca bir karbon atomu ve bir oksijen atomundan oluşan tek bir molekül göstermiştir.a) Modeldeki tutarsızlık nedir?
b) Karbondioksit oluşumunu göstermek için ürün molekülü nasıl düzenlenmelidir?
a) Başlangıçtaki iki oksijen atomundan biri son durumda gösterilmemiştir. Atom korunumu sağlanmamıştır.
b) Ürün molekülünde bir karbon ve iki oksijen atomu gösterilmelidir.
7.Bir kimyasal tepkimenin tanecik modelinde, tepkime öncesi farklı moleküllerde bulunan atomların tepkime sonunda yeni moleküller oluşturduğu görülmektedir.Bu değişimi, eski bağlar ve yeni bağlar açısından açıklayınız. Atomların yok olduğunu söylemek neden yanlıştır?
Tepkimede bazı bağlar kopar, atomlar arasında yeni bağlar oluşur. Atomlar yok olmaz; farklı düzenlenerek yeni kimyasal türleri meydana getirir.
8.Gaz çıkışı olan bir tepkime, kapağı kapalı ve dışarıyla madde alışverişi yapmayan uygun bir kapta gerçekleştirilmiştir. Tepkime öncesi ve sonrasında toplam kütle aynı ölçülmüştür.a) Gaz oluşmasına rağmen toplam kütlenin değişmemesini tanecik düzeyinde açıklayınız.
b) Kap açık olsaydı ölçülen kütle neden azalabilirdi?
a) Atomların türleri ve sayıları korunduğu, oluşan gaz da kapta kaldığı için toplam kütle değişmez.
b) Gazın bir bölümü ortamdan uzaklaşırsa tartılan sistemin kütlesi azalabilir. Bu durum kütlenin korunmasına aykırı değildir; sistemden madde çıkmıştır.
3. KonuKimyasal Tepkime Türleri · 4 soru
9.Gümüş nitrat ve sodyum klorürün sulu çözeltileri karıştırıldığında beyaz gümüş klorür katısı oluşmaktadır.AgNO3(aq) + NaCl(aq) → AgCl(s) + NaNO3(aq)
a) Tepkimeyi, oluşan ürünün fiziksel hâline göre sınıflandırınız.
b) Sınıflandırmanızı destekleyen gözlemi yazınız.
a) Çökelme tepkimesidir.
b) Çözeltide çözünmeyen beyaz bir katının oluşmasıdır.
10.Hidroklorik asit çözeltisi ile sodyum hidroksit çözeltisi uygun miktarlarda tepkimeye girdiğinde su ve sodyum klorür oluşmaktadır.HCl(aq) + NaOH(aq) → NaCl(aq) + H2O(l)
a) Tepkimenin türünü yazınız.
b) Asit ve bazın tepkimesinde suyun oluşumunu, hidrojen ve hidroksit iyonlarıyla açıklayınız.
a) Asit-baz, yani nötralleşme tepkimesidir.
b) Asitten gelen H+ iyonlarıyla bazdan gelen OH− iyonları birleşerek su oluşturur.
11.Bir çinko levha, bakır(II) sülfat çözeltisine bırakıldığında çinkonun bir bölümü çözünmekte ve levha üzerinde bakır birikmektedir.Zn(s) + Cu2 +(aq) → Zn2 +(aq) + Cu(s)
a) Elektron veren ve elektron alan türleri belirleyiniz.
b) Tepkimeyi elektron alışverişi bakımından sınıflandırınız.
a) Çinko atomları elektron verir; bakır(II) iyonları elektron alır.
b) Elektron alışverişi gerçekleştiği için yükseltgenme-indirgenme tepkimesidir.
12.Bir öğrenci, “Çökelme tepkimesinde iyonların tamamı elektron alır veya verir.” demiştir.
9. sorudaki gümüş klorür oluşumunu inceleyerek bu görüşü değerlendiriniz.
Görüş yanlıştır. Gümüş iyonu +1, klorür iyonu −1 yükünü koruyarak katı yapıda bir araya gelir. Bu tepkimede elektron alışverişi değil, çözünmeyen bir katının oluşması söz konusudur.
4. KonuMol Kavramı · 4 soru
13.Bu bölümde Avogadro sabitini NA = 6,02 × 1023 mol− 1 alınız.
Bir öğrenci, “Bir düzine 12 nesneyi ifade ediyorsa bir mol de belirli sayıda taneciği ifade eder.” demiştir.a) Bir molün içerdiği tanecik sayısını yazınız.
b) “Bir mol oksijen” ifadesinde tanecik türünün belirtilmesi neden önemlidir?
a) Bir mol, 6,02 × 1023 tanecik içerir.
b) Oksijen atomu ile oksijen molekülü farklıdır. Bir mol O atomu ile bir mol O₂ molekülü aynı sayıda belirtilen taneciği içerir; ancak O₂ örneğinde atom sayısı iki katıdır.
14.Bu bölümde Avogadro sabitini NA = 6,02 × 1023 mol− 1 alınız.
0,5 mol helyum örneğinde kaç helyum atomu bulunur? İşleminizi gösteriniz.
N = nNA
N = 0,5 · 6,02 × 1023 = 3,01 × 1023 atom
15.Bu bölümde Avogadro sabitini NA = 6,02 × 1023 mol− 1 alınız.
Bir su örneğinde 1,204 × 1024 adet H₂O molekülü bulunmaktadır.
a) Örnek kaç mol su molekülü içerir?
b) Örnekte kaç mol hidrojen atomu ve kaç mol oksijen atomu vardır?
a)
n = N / NA = (1,204 × 1024) / (6,02 × 1023) = 2 mol H2O
b) Her molekülde iki H ve bir O atomu bulunduğundan:
4 mol H atomu, 2 mol O atomu
16.Bu bölümde Avogadro sabitini NA = 6,02 × 1023 mol− 1 alınız.
Birer mol He atomu, O₂ molekülü ve CO₂ molekülü karşılaştırılmaktadır.
a) Belirtilen taneciklerin sayıları eşit midir?
b) İçerdikleri toplam atom miktarlarını mol cinsinden karşılaştırınız.
a) Evet. Her örnekte belirtilen türden NA kadar tanecik vardır.
b) He örneğinde 1 mol, O₂ örneğinde 2 mol, CO₂ örneğinde 3 mol atom bulunur.
5. KonuKütle, Mol ve Tanecik Sayısı İlişkileri · 4 soru
17.Bu bölümde NA = 6,02 × 1023 mol− 1 alınız.
Karbondioksitin molar kütlesi 44 g/mol’dür. 22 g CO₂ için:
a) Mol miktarını bulunuz.
b) Molekül sayısını hesaplayınız.
a)
n = m / M = 22 / 44 = 0,5 mol
b)
N = nNA = 0,5 · 6,02 × 1023 = 3,01 × 1023 molekül
18.Bu bölümde NA = 6,02 × 1023 mol− 1 alınız.
Bir su örneği 1,806 × 1024 molekül içermektedir. Suyun molar kütlesi 18 g/mol’dür.
a) Örneğin mol miktarını bulunuz.
b) Kütlesini hesaplayınız.
a)
n = (1,806 × 1024) / (6,02 × 1023) = 3 mol
b)
m = nM = 3 · 18 = 54 g
19.Bu bölümde NA = 6,02 × 1023 mol− 1 alınız.
Eşit kütlede helyum ve oksijen gazı örnekleri alınmıştır. Helyumun molar kütlesi 4 g/mol, O₂’nin molar kütlesi 32 g/mol’dür.a) Hangi örnekte belirtilen taneciklerin sayısı daha fazladır?
b) He atomu sayısının O₂ molekülü sayısına oranını bulunuz.
a) Aynı kütlede molar kütlesi küçük olanın mol ve tanecik sayısı fazladır. He örneğinde daha fazladır.
b) Ortak kütle m alınırsa:
NHe / NO2 = (m/4) / (m/32) = 8
20.Bu bölümde NA = 6,02 × 1023 mol− 1 alınız.
Bir öğrenci, “Bir mol su ile bir mol karbondioksitin molekül sayıları eşitse kütleleri de eşittir.” demiştir.H₂O için 18 g/mol, CO₂ için 44 g/mol değerlerini kullanarak görüşü değerlendiriniz.
Molekül sayıları eşittir; her birinde NA kadar molekül bulunur. Ancak moleküllerin kütleleri farklıdır. Bir mol su 18 g, bir mol karbondioksit 44 g olduğundan örneklerin kütleleri eşit değildir.