10. Sınıf Fizik 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları (2026-2027)
1. KonuSabit Hızlı Hareket · 8 soru
1.Yatay ve doğrusal bir yolda hareket eden aracın konumları aşağıda verilmiştir. Araç, ölçümler arasında da sabit hızla hareket etmektedir.Zaman (s) 0 2 4 6 Konum (m) 10 20 30 40
a) Aracın hızını hesaplayınız.
b) Konumunun zamana bağlı matematiksel modelini yazınız.
c) Başlangıç konumunun 10 m olması ne anlama gelir?
| Zaman (s) | 0 | 2 | 4 | 6 |
|---|---|---|---|---|
| Konum (m) | 10 | 20 | 30 | 40 |
a)
v = (20 − 10) / (2 − 0) = +5 m/s
b)
x(t) = 10 + 5t
c) Araç, başlangıç anında seçilen referans noktasının pozitif yönünde 10 m uzaklıktadır.
2.Bir araç, yatay ve doğrusal yolda batıya doğru sabit 12 m/s hızla 5 saniye hareket etmektedir. Doğu yönü pozitif seçilmiştir.a) Yer değiştirmesini bulunuz.
b) Aldığı yolu hesaplayınız.
c) İki sonuç arasındaki işaret farkını açıklayınız.
a)
Δx = vt = (−12) · 5 = −60 m
b) Yön değiştirmediği için aldığı yol 60 m’dir.
c) Negatif işaret, yer değiştirmenin batıya olduğunu gösterir. Alınan yol, yön içermeyen bir uzunluktur.
3.Aynı doğrusal yolda hareket eden iki aracın konumları aşağıdaki gibidir. İkisi de sabit hızlıdır.Zaman (s) K’nin konumu (m) L’nin konumu (m) 0 0 20 2 10 30 4 20 40
a) Araçların hızlarını karşılaştırınız.
b) Bu hareketlerini sürdürürlerse K, L’ye yetişebilir mi? Gerekçelendiriniz.
| Zaman (s) | K’nin konumu (m) | L’nin konumu (m) |
|---|---|---|
| 0 | 0 | 20 |
| 2 | 10 | 30 |
| 4 | 20 | 40 |
a)
vK = (10 − 0) / 2 = 5 m/s, vL = (30 − 20) / 2 = 5 m/s
b) Yetişemez. Aynı yönde eşit hızlarla gittikleri için aralarındaki 20 m uzaklık değişmez.
4.Bir öğrenci, “Sabit hızlı hareket eden bir aracın konumu değiştiğine göre ivmesi de vardır.” demiştir.Bu görüşü konum, hız ve ivme arasındaki farkı açıklayarak değerlendiriniz.
Konumun değişmesi hareketi gösterir; ivmenin varlığını göstermez. İvme, hızın zamana göre değişimidir. Hızın büyüklüğü ve yönü sabit olduğunda ivme sıfırdır.
5.Yatay ve doğrusal bir yolda hareket eden aracın konumu x(t) = 40 − 8t bağıntısıyla verilmektedir. Konum metre, zaman saniye cinsindendir.a) Başlangıç konumunu ve hızını yazınız.
b) Araç, referans noktasından kaçıncı saniyede geçer?
c) İlk 6 saniyedeki yer değiştirmesini hesaplayınız.
a) Başlangıç konumu 40 m, hızı −8 m/s’dir.
b)
40 − 8t = 0 ⇒ t = 5 s
c)
Δx = vt = (−8) · 6 = −48 m
6.Bir öğrenci doğrusal yol üzerinde önce doğuya doğru 30 m, ardından batıya doğru 10 m yürümüştür. Hareket toplam 20 saniye sürmüştür. Doğu pozitif yöndür.a) Ortalama süratini bulunuz.
b) Ortalama hızını bulunuz.
c) Sonuçların neden farklı olduğunu açıklayınız.
a) Toplam yol 30 + 10 = 40 m’dir.
Ortalama sürat = 40 / 20 = 2 m/s
b) Yer değiştirme 30 − 10 = +20 m’dir.
vort = 20 / 20 = +1 m/s
c) Sürat toplam yola, ortalama hız yer değiştirmeye bağlıdır. Yön değiştirildiği için toplam yol, yer değiştirme büyüklüğünden fazladır.
7.Aralarında 180 m bulunan iki araç, aynı anda birbirlerine doğru sabit hızlarla hareket etmektedir. K’nin sürati 10 m/s, L’nin sürati 5 m/s’dir.a) Kaç saniye sonra karşılaşırlar?
b) Karşılaşıncaya kadar her araç kaç metre yol alır?
a) Aralarındaki uzaklık her saniye 10 + 5 = 15 m azalır.
t = 180 / 15 = 12 s
b)
sK = 10 · 12 = 120 m
sL = 5 · 12 = 60 m
8.Bir araç, yatay ve doğrusal bir yolda ilk 4 saniye doğuya doğru 6 m/s sabit hızla ilerlemiş, sonraki 2 saniye durmuştur.a) Konum-zaman grafiğinin iki zaman aralığındaki biçimini açıklayınız.
b) Hız-zaman grafiğinin bu aralıklardaki değerlerini yazınız.
a) Başlangıç konumu sıfır seçilirse konum ilk 4 saniyede doğrusal olarak 0’dan 24 m’ye yükselir. Sonraki 2 saniyede 24 m’de sabit kaldığından grafik yataydır.
b) Doğu pozitif seçildiğinde hız, 0–4 saniyede +6 m/s, 4–6 saniyede 0 m/s’dir. Geçiş anındaki hız değişimi bu ideal modelde ayrıca incelenmemektedir.
2. Konuİvme ve Hız Değişimi · 8 soru
9.Yatay ve doğrusal yolda hareket eden bir aracın hızı, 4 saniyede +6 m/s’den +18 m/s’ye düzgün olarak artmıştır.a) Hız değişimini bulunuz.
b) İvmesini hesaplayınız.
c) İvme değerinin fiziksel anlamını açıklayınız.
a)
Δv = 18 − 6 = +12 m/s
b)
a = Δv / Δt = 12 / 4 = +3 m/s2
c) Aracın hızı her saniye pozitif yönde 3 m/s artmaktadır.
10.Pozitif yönde hareket eden bir araç, düzgün yavaşlayarak hızını 5 saniyede 20 m/s’den 5 m/s’ye düşürmüştür.a) İvmesini hesaplayınız.
b) İvmenin negatif olması, aracın negatif yönde hareket ettiğini gösterir mi? Açıklayınız.
a)
a = (5 − 20) / 5 = −3 m/s2
b) Hayır. Araç hâlâ pozitif yönde hareket etmektedir. İvmenin hıza zıt yönde olması süratinin azaldığını gösterir.
11.Aynı doğrultuda hareket eden iki aracın hızları aşağıdaki gibi değişmektedir. Değişimler düzgündür.Araç İlk hız Son hız Geçen süre K +4 m/s +16 m/s 3 s L +10 m/s +22 m/s 6 s
a) Araçların ivmelerini bulunuz.
b) “Son hızı daha büyük olanın ivmesi de daha büyüktür.” görüşünü değerlendiriniz.
| Araç | İlk hız | Son hız | Geçen süre |
|---|---|---|---|
| K | +4 m/s | +16 m/s | 3 s |
| L | +10 m/s | +22 m/s | 6 s |
a)
aK = (16 − 4) / 3 = 4 m/s2
aL = (22 − 10) / 6 = 2 m/s2
b) Görüş yanlıştır. L’nin son hızı daha büyük olmasına rağmen K’nin ivmesi daha büyüktür. İvme, birim zamandaki hız değişimine bağlıdır.
12.Bir araç, negatif yönde hareket ederken hızı 2 saniyede −4 m/s’den −10 m/s’ye düzgün olarak değişmiştir.a) İvmesini hesaplayınız.
b) Araç hızlanmakta mı, yavaşlamakta mıdır? İşaretleri dikkate alarak açıklayınız.
a)
a = (−10 − (−4)) / 2 = −3 m/s2
b) Sürati 4 m/s’den 10 m/s’ye çıktığı için hızlanmaktadır. Hız ve ivme aynı yöndedir; negatif işaret yavaşlama anlamına gelmez.
13.Durgun bir araç, yatay ve doğrusal bir yolda +2 m/s² sabit ivmeyle harekete başlamıştır.
a) 3 saniye sonraki hızını bulunuz.
b) 3–5 saniye arasındaki hız değişimini hesaplayınız.
a)
v = v0 + at = 0 + 2 · 3 = +6 m/s
b) İki saniyelik aralıktaki hız değişimi:
Δv = aΔt = 2 · 2 = +4 m/s
14.Bir aracın hızları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Her ölçüm aralığında hız değişimi düzgündür.Zaman (s) 0 2 4 6 Hız (m/s) 3 7 11 15
a) Her iki saniyelik aralıktaki ivmeyi hesaplayınız.
b) Hareketin sabit ivmeli olup olmadığını gerekçelendiriniz.
| Zaman (s) | 0 | 2 | 4 | 6 |
|---|---|---|---|---|
| Hız (m/s) | 3 | 7 | 11 | 15 |
a) Her aralıkta:
a = 4 / 2 = +2 m/s2
b) Bütün aralıklarda hız aynı sürede aynı miktarda ve düzgün değiştiği için ivme sabittir.
15.Pozitif yönde 12 m/s hızla hareket eden bir araç, −3 m/s² sabit ivmeyle yavaşlamaktadır.
a) Kaç saniye sonra durur?
b) Aynı ivme durduktan sonra da devam ederse araç nasıl hareket eder?
a)
0 = 12 − 3t ⇒ t = 4 s
b) Negatif yönde harekete geçer ve sürati artar. Örneğin 5. saniyede hızı 12 − 3 · 5 = −3 m/s olur.
16.Bir öğrenci, “Bir cismin hızı herhangi bir anda sıfırsa o andaki ivmesi de mutlaka sıfırdır.” demiştir.15. sorudaki hareketten yararlanarak bu görüşü değerlendiriniz.
Görüş yanlıştır. Araç 4. saniyede anlık olarak dururken ivmesi hâlâ −3 m/s²’dir. Hızın bir anda sıfır olması, hızın değişmediğini göstermez.
3. KonuSabit İvmeli Harekette Grafikler ve Matematiksel Modeller · 8 soru
17.Bir aracın hız-zaman grafiği, t = 0 anında v = 4 m/s noktasından başlayıp t = 6 s anında v = 16 m/s noktasına ulaşan bir doğru parçasıdır.a) Grafiğin eğiminden ivmeyi bulunuz.
b) Grafiğin altında kalan alandan yer değiştirmeyi hesaplayınız.
a)
a = (16 − 4) / 6 = 2 m/s2
b) Doğru ile zaman ekseni arasındaki bölge yamuktur:
Δx = (4 + 16) / 2 · 6 = 60 m
18.Bir cismin ivme-zaman grafiğinde ivme, 0–5 saniye boyunca sabit +3 m/s²’dir. Başlangıç hızı +2 m/s’dir.a) Grafiğin altında kalan alan hangi niceliği verir?
b) Beşinci saniyedeki hızını bulunuz.
a) Alan, hız değişimini verir:
Δv = aΔt = 3 · 5 = 15 m/s
b)
v = v0 + Δv = 2 + 15 = 17 m/s
19.Bir cismin konumunun zamana bağlı modeli aşağıdaki gibidir:
x(t) = 5 + 4t + t2
Konum metre, zaman saniye cinsindendir.
a) x = x0 + v0t + 1 / 2at2 modeliyle karşılaştırarak başlangıç konumunu, başlangıç hızını ve ivmesini bulunuz.
b) Hız-zaman modelini yazınız.
a)
x0 = 5 m, v0 = 4 m/s, a / 2 = 1 ⇒ a = 2 m/s2
b)
v(t) = 4 + 2t
20.Bir aracın hız-zaman grafiği, 0–4 saniye arasında +8 m/s’den −8 m/s’ye doğrusal olarak azalmaktadır.a) Araç hangi anda yön değiştirir?
b) Dört saniyedeki yer değiştirmesini bulunuz.
c) Aynı sürede aldığı yolu hesaplayınız.
a) Hızın sıfır olduğu 2. saniyede yön değiştirir.
b) Pozitif ve negatif üçgen alanları eşittir:
Δx = (2 · 8) / 2 − (2 · 8) / 2 = 0 m
c) Alınan yol, alanların mutlak değerleri toplamıdır:
s = 8 + 8 = 16 m
21.Durgun hâlden başlayan bir araç, doğrusal yolda 2 m/s2 sabit ivmeyle hareket etmektedir.
a) İlk 2 saniyede aldığı yolu bulunuz.
b) 2–4 saniye arasında aldığı yolu hesaplayınız.
c) Eşit zaman aralıklarında neden eşit yollar almadığını açıklayınız.
a)
x(2) = 1 / 2 · 2 · 22 = 4 m
b)
x(4) = 1 / 2 · 2 · 42 = 16 m
Δx = 16 − 4 = 12 m
c) Sürati arttığı için sonraki eşit zaman aralığında daha fazla yol alır.
22.Aynı noktadan, aynı anda harekete başlayan K ve L araçlarının hızları şöyledir:
vK(t) = 2t, vL(t) = 6
Hızlar m/s, zaman saniye cinsindendir.
a) Araçların hızları kaçıncı saniyede eşit olur?
b) O anda yer değiştirmeleri eşit midir? Hesaplayarak açıklayınız.
a)
2t = 6 ⇒ t = 3 s
b)
ΔxK = 1 / 2 · 2 · 32 = 9 m
ΔxL = 6 · 3 = 18 m
Yer değiştirmeleri eşit değildir. Hızlarının bir anda eşit olması, önceki hareketlerinin aynı olduğu anlamına gelmez.
23.Pozitif yönde 20 m/s hızla ilerleyen bir araç, sabit ivmeyle yavaşlayarak 4 saniyede durmaktadır.a) İvmesini bulunuz.
b) Duruncaya kadar aldığı yolu hesaplayınız.
c) Bu hareketin hız-zaman grafiğinin biçimini açıklayınız.
a)
a = (0 − 20) / 4 = −5 m/s2
b)
s = (20 + 0) / 2 · 4 = 40 m
c) Grafik, (0,20) noktasından (4,0) noktasına inen bir doğru parçasıdır. Eğimi negatiftir.
24.Bir öğrenci, “Konum-zaman grafiği yukarı doğru yükselen her cisim hızlanır.” demiştir.
Konum-zaman grafiğinin yükselmesiyle eğiminin artması arasındaki farkı açıklayarak görüşü değerlendiriniz.
Grafiğin yükselmesi, cismin pozitif yönde hareket ettiğini gösterir. Pozitif hızla ilerleyen cismin hızlanması için grafiğin eğiminin de artması gerekir. Yükselen bir doğru, sabit hızı gösterir; hızlanmayı göstermez.