10. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları (2026-2027)
1. Konuİslam’da Bilgi ve Bilginin Kaynakları · 4 soru
1.Bir öğrenci;
- Yağmurun başladığını pencereden bakarak fark ediyor.
- Islanan zeminde kayma tehlikesi bulunduğu sonucuna ulaşıyor.
- Kur’an’dan, insanın davranışlarından sorumlu olduğunu öğreniyor.
Bu örnekleri sırasıyla salim duyular, selim akıl ve doğru haber kavramlarıyla eşleştirerek gerekçelerini yazınız.
- Yağmuru görmesi salim duyularla bilgi edinmedir; görme duyusunu kullanmıştır.
- Kayma tehlikesini fark etmesi selim akılla bilgi edinmedir; gözleminden hareketle sonuç çıkarmıştır.
- Kur’an’dan sorumluluğunu öğrenmesi doğru haberle bilgi edinmedir; vahye dayalı bilgiye başvurmuştur.
2.Bir öğrenci, sosyal medyada gördüğü bir iddiayı doğruluğunu araştırmadan arkadaşlarıyla paylaşıyor. Daha sonra haberin gerçeği yansıtmadığı ve bir kişinin itibarını zedelediği anlaşılıyor.a) Öğrencinin bilgiye yaklaşımındaki temel hatayı açıklayınız.
b) Paylaşmadan önce yapması gereken iki davranışı yazınız.
a) Doğrulanmamış bir iddiayı kesin bilgi gibi kabul edip yaymıştır. Bilginin güvenilirliğini ve paylaşımının sonuçlarını değerlendirmemiştir.
b) Haberin kaynağını araştırmalı ve güvenilir kaynaklardan doğruluğunu kontrol etmelidir.
3.Bir öğrenci, “İslam’da vahiy bilgi kaynağı olduğuna göre aklı kullanmaya ve araştırmaya gerek yoktur.” demektedir.Bu görüşü, İslam’da aklın ve vahyin bilgi edinmedeki yerini dikkate alarak değerlendiriniz.
Görüş yanlıştır. İslam’da akıl da bilgi kaynakları arasındadır. İnsan aklıyla düşünür, araştırır ve çıkarım yapar. Vahiy ise insana inanç, ibadet ve ahlak gibi alanlarda rehberlik eder. Vahyin bilgi kaynağı olması, aklı kullanmayı ve araştırmayı gereksiz kılmaz.
4.İçinde su bulunan bir bardağa konulan düz kalem, dışarıdan bakıldığında kırılmış gibi görünmektedir. Kalem sudan çıkarıldığında düz olduğu görülmektedir.a) Bu örnekten hareketle duyularla edinilen bilgilerin değerlendirilmesinde nelere dikkat edilmesi gerektiğini açıklayınız.
b) Bu durum, duyuların bütünüyle güvenilmez olduğunu gösterir mi? Gerekçenizi yazınız.
a) Gözlem koşulları dikkate alınmalı; bilgi, akıl yürütme ve farklı gözlemlerle kontrol edilmelidir.
b) Göstermez. Duyular bilgi edinmenin temel yollarındandır. Ancak bazı koşullarda yanıltıcı algılar oluşabileceği için elde edilen bilgiler değerlendirilmelidir.
2. KonuAllah–Âlem İlişkisi · 4 soru
5.Bir öğrenci, “Allah da evrenin bir parçasıdır ve diğer varlıklar gibi var olmak için bir nedene ihtiyaç duyar.” demektedir.Bu ifadeyi İslam’ın Allah–âlem anlayışı açısından değerlendiriniz.
İslam’a göre Allah evrenin bir parçası değildir; evreni yaratandır. Yaratılmış varlıklar var olmak için Allah’a muhtaçtır. Allah ise varlığı için başka bir varlığa ihtiyaç duymaz.
6.Bir öğrenci, tohumun uygun koşullarda filizlenmesini, bitkinin büyümesini ve meyve vermesini gözlemliyor. Bu süreçlerin nasıl gerçekleştiğini araştırırken yaratılış üzerine de düşünüyor.a) Öğrencinin gözlemlerinden hareketle yaratılış üzerine düşünmesi hangi kavramla ifade edilir?
b) Doğadaki süreçleri bilimsel olarak araştırmak, İslam’ın Allah–âlem anlayışıyla nasıl ilişkilendirilebilir?
a) Tefekkür kavramıyla ifade edilir.
b) İslam’a göre doğa, Allah’ın yarattığı âlemin bir parçasıdır. Doğadaki işleyişi araştırmak, varlıkları daha iyi tanımaya ve yaratılış üzerine düşünmeye katkı sağlayabilir.
7.Bir öğrenci, “Allah evreni yaratmıştır; ancak yaratılıştan sonra evrenle hiçbir ilişkisi kalmamıştır.” demektedir.Bu görüşü, İslam’da Allah’ın yaratması ve varlıkların devamlılığı açısından değerlendiriniz.
Bu görüş İslam’ın Allah–âlem anlayışına uygun değildir. Allah’ın yaratması ve varlıklarla ilişkisi başlangıçla sınırlı değildir. Varlıkların yaşamlarını ve varlıklarını sürdürmeleri de Allah’a bağlıdır.
8.Bir kişi, “Doğadaki bütün varlıklar insanın yararlanması için bulunduğuna göre suyu ve diğer kaynakları istediğimiz kadar tüketebiliriz.” demektedir.a) Bu düşünceyi insanın yaratılmış varlıklara karşı sorumluluğu açısından değerlendiriniz.
b) Bu sorumluluğa uygun iki davranış yazınız.
a) İnsan, doğadan yararlanırken ölçülü davranmalı ve diğer canlıların yaşam hakkını gözetmelidir. Nimetlerden yararlanabilmek, onları sınırsızca tüketme ve çevreye zarar verme hakkı vermez.
b) Suyu israf etmemek ve canlıların yaşam alanlarını korumak.
3. Konuİsrâ Suresi 36. ve Mülk Suresi 23. Ayetlerin Mesajları · 4 soru
9.Aşağıdaki açıklamalar, ayetlerin mesajlarının özetidir; doğrudan meal alıntısı değildir.
İsrâ suresinin 36. ayetinde insanın bilgisi bulunmayan şeylerin peşine düşmemesi gerektiği; işitme, görme ve kalbin sorumluluğu hatırlatılır.
Bir öğrenci, sınıfta yaşanan bir olayın tanığı olmadığı hâlde arkadaşlarından duyduklarını kesin bilgi gibi anlatmaktadır.a) Öğrencinin davranışını ayetin mesajıyla ilişkilendirerek değerlendiriniz.
b) Öğrenci bu durumda nasıl davranmalıdır?
Bir öğrenci, sınıfta yaşanan bir olayın tanığı olmadığı hâlde arkadaşlarından duyduklarını kesin bilgi gibi anlatmaktadır.
a) Öğrenci, doğruluğunu bilmediği bir bilgiyi kesinmiş gibi aktarmaktadır. Bu davranış, bilgiye dayalı hareket etme ve sorumlu davranma ilkelerine uygun değildir.
b) Olayı görmediğini belirtmeli, duyduklarını doğrulamadan yaymamalıdır.
10.Bir kişi, “Ben sadece duyduğumu aktardım. Söylediklerimin doğru olup olmamasından sorumlu değilim.” demektedir.Bu düşünceyi İsrâ suresinin 36. ayetinin mesajı doğrultusunda değerlendiriniz.
Kişi, aktardığı bilgiyi değerlendirmekten ve paylaşımının sonuçlarını gözetmekten sorumludur. Bir iddiayı başkasından duymuş olması, onu doğrulamadan yaymasını haklı çıkarmaz.
11.Mülk suresinin 23. ayetinde insanın yaratılışına; işitme, görme ve düşünme imkânlarına dikkat çekilir ve şükrün önemi hatırlatılır.a) Bu imkânlara şükretmek, günlük davranışlarda nasıl gösterilebilir? İki örnek veriniz.
b) Şükrü yalnızca sözle teşekkür etmek olarak görmek neden eksiktir?
a) İşitme imkânını yararlı bilgiler öğrenmek, düşünme yeteneğini doğru kararlar vermek için kullanmak.
b) Şükür, nimetin değerini bilip onu iyi ve yararlı amaçlarla kullanmayı da kapsar.
12.İsrâ suresinin 36. ayeti, insanın bilgi edinirken ve davranışta bulunurken sorumlu olduğunu; Mülk suresinin 23. ayeti ise insana verilen işitme, görme ve düşünme imkânlarının değerini hatırlatır.a) Bu iki ayetin ortak mesajını açıklayınız.
b) Bu mesajlara uygun bir dijital medya kullanım davranışı yazınız.
a) İnsan, kendisine verilen bilgi edinme imkânlarının değerini bilmeli ve bunları bilinçli, doğru ve sorumlu biçimde kullanmalıdır.
b) Bir haberi paylaşmadan önce kaynağını ve doğruluğunu kontrol etmek.
4. KonuAllah’ın Varlığının Delilleri · 4 soru
13.Bir öğrenci, “Evrendeki varlıklar sonradan meydana gelir, değişir ve yok olur. Evrenin var oluşunun açıklanması, bizi bir yaratıcı üzerine düşünmeye yöneltir.” demektedir.a) Bu düşünce, Allah’ın varlığını temellendiren hangi delille ilişkilidir?
b) Bu delilin hareket noktasını açıklayınız.
a) Kozmolojik delille ilişkilidir.
b) Evrenin varlığından, sonradan meydana gelmesinden veya var olmak için bir nedene ihtiyaç duymasından hareketle Allah’ın varlığını temellendirir.
14.Bir kişi, canlıların organlarının belirli işlevler üstlenmesini ve doğadaki sistemlerin birbiriyle ilişkili çalışmasını gözlemleyerek bunların bilinçli bir yaratıcıya işaret ettiğini savunmaktadır.a) Kişinin düşüncesi hangi delille ilişkilidir?
b) Bu delili kozmolojik delilden ayıran temel hareket noktası nedir?
a) Teleolojik, yani gaye ve nizam deliliyle ilişkilidir.
b) Kozmolojik delil evrenin varlığından ve nedene ihtiyaç duymasından; teleolojik delil ise evrendeki düzen, uyum ve amaçlılıktan hareket eder.
15.Bir düşünür, dış dünyadaki varlıkları gözlemlemek yerine “kendisinden daha mükemmeli düşünülemeyen varlık” kavramını inceleyerek Allah’ın varlığını temellendirmeye çalışmaktadır.a) Bu yaklaşım hangi delile örnektir?
b) Bu delilin yöntemini teleolojik delille karşılaştırınız.
a) Ontolojik delile örnektir.
b) Ontolojik delil, Allah kavramından ve akıl yürütmeden hareket eder. Teleolojik delil ise evrendeki düzen ve amaçlılığa ilişkin gözlemleri esas alır.
16.Bir kişi, dua ederken yaşadığı derin yakınlık ve güven duygusunu, Allah’ın varlığına olan inancını güçlendiren bir deneyim olarak anlatmaktadır.a) Bu anlatım hangi delille ilişkilidir?
b) Bu delilin kişisel deneyime dayanması, değerlendirilmesinde neden dikkate alınmalıdır?
a) Dinî tecrübe deliliyle ilişkilidir.
b) Deneyim, onu yaşayan kişi için güçlü bir anlam taşıyabilir. Ancak başkaları aynı deneyimi doğrudan yaşamadığından herkes için aynı ölçüde bağlayıcı olmayabilir.