9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları (2026-2027)

Bu sayfada 9. sınıf kimya 1. dönem 1. ortak yazılı için hazırlanmış, gerçek sınav kâğıdı düzeninde bir yazılı provası bulacaksın. Sorular MEB'in 2026-2027 eğitim öğretim yılı için yayımladığı konu-soru dağılım tablosuna göre, Senaryo 1 esas alınarak hazırlandı. Her sorunun altında tam puan alan bir cevap, puanın nasıl dağıtıldığını gösteren puan anahtarı ve öğrencilerin o soruda en çok yaptığı puan kıran hata var. Okulun farklı bir senaryo seçtiyse sayfanın sonundaki ek sorularla eksiğini tamamlayabilir, sınavdan önceki akşam "Son gece tekrarı" bölümüyle her şeyi toparlayabilirsin.

Sınav kâğıdını PDF olarak indir

Cevap anahtarını indir (öğretmen sürümü)

Sınav künyesi

Ders	9. sınıf Kimya
Sınav	1. dönem 1. ortak yazılı (2026-2027)
İçerik çerçeveleri	Kimya Hayattır · Atomdan Periyodik Tabloya
Kapsam	KİM.9.1.1 Kimyanın günlük hayata katkısı · KİM.9.1.2 Kimyasal madde kullanımından kaynaklanan problemler · KİM.9.1.3 Atom teorileri ve bilimsel bilginin değişebilirliği · KİM.9.1.4 Orbitallerin bağıl enerjileri · KİM.9.1.5 Elektronların orbitallere yerleşimi
Kapsam dışı	Periyodik tablodaki yer, iyon oluşumu, periyodik özellikler ve kimyasal bağlar bu yazılıda yer almaz; 2. yazılıda sorulur.
Soru sayısı	Senaryoya göre 5, 6 ya da 7 soru (bu provada 6 soru)
Puanlama	Toplam 100 puan

Okulun hangi senaryoyu seçtiyse ona göre çalış

MEB bu yazılı için beş farklı senaryo yayımladı; okulundaki kimya zümresi bunlardan birini seçer. Atom teorileri ve orbitallerin bağıl enerjileri bütün senaryolarda var, bu yüzden en çok bu iki konuya çalış. Öğretmenine "Hangi senaryo uygulanacak?" diye sormayı unutma.

Öğrenme çıktısı	S1	S2	S3	S4	S5
9.1.1 Kimyanın günlük hayata katkısı	0	1	1	1	1
9.1.2 Kimyasal madde kullanımında problemler	1	0	1	1	1
9.1.3 Atom teorileri	2	2	2	2	2
9.1.4 Orbitallerin bağıl enerjileri	2	2	2	1	2
9.1.5 Elektronların orbitallere yerleşimi	1	1	0	0	1
Toplam	6	6	6	5	7

Yazılıda puan kaybetmemek için

Atom modellerini sırayla bil: Dalton → Thomson → Rutherford → Bohr → Modern atom teorisi. Her modelin neyi açıkladığını ve neyi açıklayamadığını bir cümleyle söyleyebilmelisin.
Değişebilirlik sorusunun anahtarı: "Yeni deney, yeni bulgu, eski modelin düzeltilmesi" üçlüsünü kullan. Bilimsel bilgi, yeni kanıtlarla değişir; eski model tamamen çöp sayılmaz.
Orbital ile yörüngeyi karıştırma: Yörünge Bohr modelinde elektronun dolandığı dairesel yoldur. Orbital ise elektronun bulunma olasılığının yüksek olduğu bölgedir.
Enerji sırası için n + ℓ: Bağıl enerjiyi bulmak için n + ℓ değerini hesapla (s=0, p=1, d=2, f=3). Değer küçükse enerji düşüktür; eşitse n'si küçük olan önce gelir.
Dizilimde üç kural: Elektronlar önce düşük enerjili orbitale girer, bir orbitalde en fazla iki zıt spinli elektron bulunur, eş enerjili orbitallere önce birer birer yerleşir.
Süreyi böl: 6 soruya 40 dakika düşer; her soruya yaklaşık 6 dakika ayır, son 4 dakikada elektron sayılarını yeniden topla.

Yazılı provası: 6 soru

Soruları gerçek sınavdaki gibi, süre tutarak çözmeye çalış. Sonra her sorunun altındaki "cevap" bölümünü açıp kendi cevabını puan anahtarıyla puanla.

1. Banyoyu temizleyen Deniz, daha etkili olur düşüncesiyle çamaşır suyu ile tuz ruhu içeren bir tuvalet temizleyicisini aynı kovada karıştırıyor. Kısa süre sonra keskin bir koku yayılıyor, Deniz öksürmeye ve gözleri yanmaya başlıyor.

a) Bu durumdaki problemi ve nedenini açıklayınız.
b) Deniz'in o anda yapması gereken bir şeyi yazınız.
c) Benzer problemlerin evde yaşanmaması için iki önlem öneriniz. (15 puan)

Tam puan alan cevap: a) Çamaşır suyu ile tuz ruhu (hidroklorik asit) karıştırıldığında kimyasal tepkime olur ve zehirli klor gazı açığa çıkar. Öksürük ve göz yanması bu gazın solunmasından kaynaklanır. Problemin nedeni, iki temizlik maddesinin bilinçsizce karıştırılmasıdır.
b) Ortamı hemen terk etmeli, pencereleri açıp ortamı havalandırmalı; şikâyetleri sürerse sağlık kuruluşuna başvurmalıdır.
c) 1. Temizlik maddeleri asla birbiriyle karıştırılmamalıdır. 2. Kullanmadan önce etiketteki uyarılar ve tehlike işaretleri okunmalıdır. (Maddeleri orijinal kabında, çocukların ulaşamayacağı yerde saklamak; kullanırken eldiven takıp ortamı havalandırmak da kabul edilir.)

Puan anahtarı: a) Zehirli gazın oluştuğunu belirtme 3 puan, nedenini açıklama 3 puan · b) 3 puan · c) Her uygun önlem 3 puan.

Puan kıran hata: a şıkkında "Kötü koku çıktı." deyip gazın zehirli olduğunu ve karıştırmadan kaynaklandığını yazmamak. c şıkkında "Dikkatli olmalı." gibi genel öneriler puan getirmez; somut bir önlem yazmalısın.

Öğrenme çıktısı: KİM.9.1.2

2. Rutherford, çok ince bir altın levhaya alfa tanecikleri gönderdi. Taneciklerin çok büyük kısmı levhadan sapmadan geçti, çok azı küçük açılarla saptı, çok çok azı ise geri döndü.

a) Bu üç gözlemden atomun yapısıyla ilgili birer sonuç çıkarınız.
b) Bu deney, Thomson atom modelinin hangi varsayımının değişmesine yol açmıştır? Açıklayınız. (15 puan)

Tam puan alan cevap: a) 1. Taneciklerin çoğunun sapmadan geçmesi: Atomun büyük kısmı boşluktur. 2. Bazılarının sapması: Atomun merkezinde pozitif yüklü bir bölge (çekirdek) vardır; aynı yüklü alfa tanecikleri onun yakınından geçerken itilir. 3. Çok azının geri dönmesi: Bu çekirdek çok küçüktür ama kütlenin neredeyse tamamı oradadır.
b) Thomson, pozitif yükün atomun tamamına dağılmış olduğunu ve elektronların bu küre içine gömülü olduğunu varsayıyordu (üzümlü kek modeli). Deney, pozitif yükün atomun tamamına yayılmadığını, merkezdeki küçük bir çekirdekte toplandığını gösterdi.

Puan anahtarı: a) Her gözleme karşılık gelen doğru sonuç 3 puan · b) Thomson'ın varsayımını yazma 3 puan, deneyin bu varsayımı nasıl değiştirdiğini açıklama 3 puan.

Puan kıran hata: Geri dönen tanecikleri elektronlara çarptıkları için geri döndü sanmak. Elektronların kütlesi çok küçüktür; alfa taneciğini geri döndüren, pozitif yüklü ve kütlesi büyük çekirdektir.

Öğrenme çıktısı: KİM.9.1.3

3. I. "Atomlar bölünemez; aynı elementin bütün atomları birbirinin aynısıdır."
II. "Elektronlar çekirdek çevresinde belirli enerji düzeylerinde bulunur; enerji alan elektron üst düzeye çıkar, geri dönerken ışık yayar."
III. "Elektronun yeri kesin olarak belirlenemez; ancak bulunma olasılığının yüksek olduğu bölgelerden (orbitallerden) söz edilebilir."

a) Bu varsayımları Dalton, Bohr ve modern atom teorisiyle eşleştiriniz.
b) I. varsayımın hangi bulgularla değiştiğini yazınız.
c) Bu üç varsayımdan yola çıkarak bilimsel bilginin değişebilirliğiyle ilgili bir çıkarım yapınız. (20 puan)

Tam puan alan cevap: a) I. Dalton · II. Bohr · III. Modern atom teorisi
b) Atomun bölünemez olduğu varsayımı, elektronun keşfiyle (Thomson) ve ardından çekirdeğin bulunmasıyla değişmiştir; atomun daha küçük taneciklerden oluştuğu anlaşılmıştır. Aynı elementin atomlarının aynı olduğu varsayımı ise izotopların (kütleleri farklı aynı element atomları) bulunmasıyla değişmiştir.
c) Bilimsel bilgi kesin ve değişmez değildir. Yeni deneyler ve bulgular ortaya çıktıkça eski modeller düzeltilir ya da yerini yenilerine bırakır. Her model, kendinden öncekinin açıklayamadığını açıklamaya çalışmıştır.

Puan anahtarı: a) Her doğru eşleştirme 2 puan · b) Elektron (veya çekirdek) keşfi 4 puan, izotoplar 4 puan · c) Değişebilirliği yeni kanıtlarla ilişkilendiren çıkarım 6 puan.

Puan kıran hata: c şıkkında "Eski bilim insanları yanılmış." demek. Eski modeller dönemlerinin verileriyle tutarlıydı; yeni bulgular onları geliştirdi. Değişebilirlik, bilimin zayıflığı değil, kendini düzeltme gücüdür.

Öğrenme çıktısı: KİM.9.1.3

4. Aşağıdaki tabloda bazı orbitallerin baş kuantum sayısı (n), açısal momentum kuantum sayısı (ℓ) ve bunların toplamı verilmiştir:

Orbital	n	ℓ	n + ℓ
2p	2	1	3
3p	3	1	4
4s	4	0	4
3d	3	2	5
4p	4	1	5

a) Tablodaki verilere dayanarak bu orbitalleri enerjisi düşükten yükseğe doğru sıralayınız.
b) 3p ile 4s orbitallerinin n + ℓ değeri eşit olduğu hâlde hangisinin enerjisinin daha düşük olduğunu gerekçesiyle yazınız. (15 puan)

Tam puan alan cevap: a) 2p < 3p < 4s < 3d < 4p
b) n + ℓ değerleri eşit olduğunda n değeri küçük olan orbitalin enerjisi daha düşüktür. 3p için n = 3, 4s için n = 4 olduğundan 3p'nin enerjisi daha düşüktür.

Puan anahtarı: a) Doğru sıralama 9 puan (her yanlış yer için 2 puan düşülür) · b) Doğru orbital 2 puan, gerekçe 4 puan.

Puan kıran hata: Orbitalleri yalnızca baş kuantum sayısına bakarak sıralayıp 3d'yi 4s'den önce yazmak. 3d'nin n + ℓ değeri (5), 4s'ninkinden (4) büyük olduğu için 4s'nin enerjisi daha düşüktür.

Öğrenme çıktısı: KİM.9.1.4

5. a) Bir atomda 2p alt kabuğundaki üç orbitalin (2p_x, 2p_y, 2p_z) enerjilerini karşılaştırınız.
b) 5s ve 4d orbitallerinden hangisinin enerjisinin daha düşük olduğunu tahmin ediniz; tahmininizi n + ℓ değerleriyle gerekçelendiriniz. (15 puan)

Tam puan alan cevap: a) Aynı alt kabuktaki orbitallerin enerjileri eşittir; bu yüzden 2p_x, 2p_y ve 2p_z eş enerjili orbitallerdir.
b) 5s için n + ℓ = 5 + 0 = 5; 4d için n + ℓ = 4 + 2 = 6. n + ℓ değeri küçük olduğu için 5s'nin enerjisi daha düşüktür.

Puan anahtarı: a) Eş enerjili olduklarını belirtme 5 puan · b) Doğru tahmin 4 puan, iki orbitalin n + ℓ değerleri ve gerekçe 6 puan.

Puan kıran hata: a şıkkında orbitallerin yönleri farklı olduğu için enerjilerinin de farklı olduğunu düşünmek. Yönleri farklıdır ama aynı alt kabukta oldukları için enerjileri eşittir.

Öğrenme çıktısı: KİM.9.1.4

6. Aşağıda bazı atomların orbital diyagramları verilmiştir:

Atom	1s	2s	2p
₆C	↑↓	↑↓	↑↑
₇N	↑↓	↑↓	↑↑↑
₈O	↑↓	↑↓	↑↓↑↑

a) Bu diyagramlardan, elektronların orbitallere yerleşimiyle ilgili iki genelleme çıkarınız.
b) ₁₆S atomunun elektron dizilimini yazınız. 3p alt kabuğunda kaç tane yarı dolu orbital bulunduğunu belirtiniz.
c) ₂₀Ca atomunun elektron dizilimini yazınız. (20 puan)

Tam puan alan cevap: a) 1. Elektronlar önce enerjisi düşük orbitallere yerleşir (1s dolmadan 2s'ye, 2s dolmadan 2p'ye geçilmez). 2. Eş enerjili orbitallere (2p) elektronlar önce birer birer ve aynı yönlü yerleşir, sonra eşleşir (C ve N'de 2p orbitalleri tek tek dolmuştur). (Bir orbitalde en fazla iki zıt spinli elektron bulunması da kabul edilir.)
b) ₁₆S: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴. 3p'deki dört elektronun ikisi bir orbitalde eşleşir, diğer ikisi ayrı orbitallerde tek kalır: 2 yarı dolu orbital.
c) ₂₀Ca: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s²

Puan anahtarı: a) Her doğru genelleme 4 puan · b) Dizilim 4 puan, yarı dolu orbital sayısı 3 puan · c) Dizilim 5 puan.

Puan kıran hata: ₂₀Ca'nın son iki elektronunu 3d'ye yazmak. 4s'nin enerjisi 3d'den düşük olduğu için önce 4s dolar. Elektron sayılarının toplamını (2+2+6+2+6+2 = 20) mutlaka kontrol et.

Öğrenme çıktısı: KİM.9.1.5

Kendini puanla

Puan anahtarına göre 85 ve üzeri aldıysan hazırsın. 70-84 arasındaysan puan kıran hataları bir kez daha oku. 70'in altındaysan "Son gece tekrarı" bölümündeki tabloları gözden geçir, sonra ek soruları çöz.

Ek sorular: Okulun farklı bir senaryo seçtiyse

Senaryo 2, 3, 4 ve 5'te kimyanın günlük hayata katkısından (9.1.1) bir soru gelir; Senaryo 5'te soru sayısı 7'ye çıkar. Aşağıdaki ek sorular bu fazladan soruları karşılaman için hazırlandı.

E1. İlaçlar, gübreler, su arıtma ve temizlik ürünleri örneklerinden yola çıkarak kimya biliminin günlük hayata katkısıyla ilgili bir çıkarım yapınız. Örneklerden ikisini kullanarak açıklayınız. (KİM.9.1.1)

Tam puan alan cevap: Kimya, insan sağlığını, beslenmeyi ve yaşam kalitesini doğrudan etkileyen bir bilimdir. Örneğin ilaçlar hastalıkların tedavisini sağlar; gübreler tarımda verimi artırarak daha fazla insanın beslenmesine katkıda bulunur. Arıtılan su sayesinde salgın hastalıklar azalır.

Puan anahtarı: Genel çıkarım ve iki örnekle açıklama birlikte puanlanır.

Puan kıran hata: Örnekleri yalnızca saymak. Çıkarım, örneklerden ulaşılan genel bir yargıdır; her örneğin hayatımıza ne kattığını açıklamalısın.

E2. Bohr atom modelinin bir başarısını ve bir eksikliğini yazınız. Bu eksikliğin hangi teoriyle giderildiğini belirtiniz. (KİM.9.1.3)

Tam puan alan cevap: Başarısı: Hidrojen atomunun yaydığı ışığın belirli renklerden (çizgi spektrumu) oluşmasını, elektronların enerji düzeyleri arasındaki geçişlerle açıklamıştır. Eksikliği: Yalnızca tek elektronlu atom ve iyonları açıklayabilmiş, çok elektronlu atomların spektrumlarını açıklayamamıştır; elektronların belirli yörüngelerde dolandığı varsayımı da doğru değildir. Bu eksiklikler modern atom teorisiyle giderilmiştir.

Puan anahtarı: Başarı, eksiklik ve modern atom teorisi ayrı ayrı puanlanır.

Puan kıran hata: Bohr modelinin bütün atomları açıkladığını sanmak. Model yalnızca hidrojen gibi tek elektronlu taneciklerde başarılıdır.

E3. 4s, 3d ve 4p orbitallerini enerjisi düşükten yükseğe sıralayınız ve sıralamanızı n + ℓ değerleriyle açıklayınız. (KİM.9.1.4)

Tam puan alan cevap: 4s (4 + 0 = 4) < 3d (3 + 2 = 5) < 4p (4 + 1 = 5). 3d ile 4p'nin n + ℓ değeri eşittir; n değeri küçük olan 3d'nin enerjisi daha düşüktür.

Puan anahtarı: Sıralama ve gerekçe ayrı ayrı puanlanır.

Puan kıran hata: 3d ile 4p'nin n + ℓ eşitliğini fark etmeyip 4p'yi 3d'den önce yazmak.

E4. ₁₅P atomunun elektron dizilimini yazınız ve 3p orbitallerine elektronların nasıl yerleştiğini orbital diyagramıyla gösteriniz. (KİM.9.1.5)

Tam puan alan cevap: ₁₅P: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p³. 3p'deki üç elektron, üç eş enerjili orbitale birer birer ve aynı yönlü yerleşir: [↑][↑][↑]. Bu nedenle 3 yarı dolu orbital vardır.

Puan anahtarı: Dizilim ve orbital diyagramı ayrı ayrı puanlanır.

Puan kıran hata: 3p'deki elektronları [↑↓][↑][ ] şeklinde eşleştirmek. Eş enerjili orbitaller önce birer birer dolar.

Son gece tekrarı

Sınavdan önceki akşam bu bölümü okuman yeterli.

Atom modelleri tek bakışta

Model	Temel varsayım	Açıklayamadığı / değişen yönü
Dalton	Atom bölünemez, içi dolu bir küredir; aynı elementin atomları aynıdır.	Elektron, çekirdek ve izotoplar bulununca değişti.
Thomson	Pozitif yüklü küre içine elektronlar gömülüdür (üzümlü kek).	Altın levha deneyiyle çekirdeğin varlığı anlaşılınca değişti.
Rutherford	Pozitif yük ve kütle küçük bir çekirdekte toplanır; atomun büyük kısmı boşluktur.	Elektronların neden çekirdeğe düşmediğini açıklayamadı.
Bohr	Elektronlar belirli enerji düzeylerinde bulunur; düzeyler arası geçişte ışık yayılır ya da soğurulur.	Yalnızca tek elektronlu atom ve iyonları açıklayabildi.
Modern atom teorisi	Elektronun yeri kesin bilinemez; bulunma olasılığının yüksek olduğu bölgeler orbitaldir.	Bugün kabul edilen modeldir.

Orbitallerin enerji sırası

1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d < 4p < 5s < 4d

Kural: n + ℓ küçük olan önce gelir (s = 0, p = 1, d = 2, f = 3); n + ℓ eşitse n'si küçük olan önce gelir. Aynı alt kabuktaki orbitallerin enerjileri eşittir.

Elektron yerleşiminde 3 kural

Aufbau ilkesi: Elektronlar önce enerjisi en düşük orbitale yerleşir.
Pauli ilkesi: Bir orbitalde en fazla iki elektron bulunur ve spinleri zıttır.
Hund kuralı: Eş enerjili orbitallere elektronlar önce birer birer, aynı yönlü yerleşir; sonra eşleşir.

Alt kabukların alabileceği en fazla elektron: s → 2, p → 6, d → 10, f → 14.

En çok sorulan 5 konu

1. Rutherford'un altın levha deneyi ve sonuçları · 2. Atom modellerinin eşleştirilmesi ve bilimsel bilginin değişebilirliği · 3. Orbitalleri enerji sırasına koyma (4s ile 3d) · 4. 1-20 arası elementlerin elektron dizilimi · 5. Evde kimyasal madde kullanımında güvenlik (temizlik maddelerini karıştırmama).

Diğer provalar

9. sınıfın bütün derslerinin yazılı provalarına Sınavlara Hazırlık sayfasından ulaşabilirsin.

Aklında kalsın

Kimya yazılısında her dizilimden sonra elektronları topla: Toplam, atom numarasına eşit değilse bir yerde hata vardır.