9. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları (2026-2027)
Bu yazıda 9. sınıf tarih 1. dönem 1. yazılı soruları ve cevaplarını bulacaksın. Sorular Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne uygun olarak, “Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih” ünitesinden hazırlandı. Her sorunun altında örnek cevap ve puanlama ölçütü var. Sınav kâğıdı düzenindeki PDF'i indirip yazdırabilirsin.
Sınavın kapsamı
Sorular 1. ünitenin şu konularından hazırlandı: Tarih Öğrenmenin Faydaları, Tarihin Doğası (geçmiş ve tarih, olay ve olgu, takvimler, neden-sonuç) ve Tarihsel Bilginin Üretim Süreci (kaynaklar, yardımcı bilimler, tarihçinin çalışma aşamaları). Sınav 10 sorudan oluşur, her soru 10 puandır.
- Soruda bir kaynak metin verilmişse cevabını mutlaka metne dayandır.
- “Açıklayınız” diyen sorularda tek kelimeyle yetinme; neden ve sonucu birlikte yaz.
- “Değerlendiriniz” diyen sorularda önce görüşün doğru mu yanlış mı olduğunu söyle, sonra gerekçesini yaz.
- Kavramları karıştırma: geçmiş-tarih, olay-olgu, kaynak-kanıt.
Yazılı soruları ve cevapları
Her soruyu önce kendin cevaplamaya çalış, sonra “Cevabı göster” ile kontrol et.
Hafızasını tamamen kaybeden Mehmet Bey, hastanede uyandığında yanındakilerin kim olduğunu, nerede yaşadığını ve hangi işi yaptığını hatırlamaz. Doktoruna sorduğu ilk soru “Ben kimim?” olur.
Yukarıdaki durumdan yola çıkarak tarih ile toplumsal hafıza arasındaki ilişkiyi açıklayınız. (10 puan)
Hafızasını kaybeden bir insan kimliğini kuramaz. Toplumların hafızası da tarihtir; geçmişini bilmeyen bir toplum kimliğini, değerlerini ve bugünkü kurumlarının nereden geldiğini anlayamaz. Bu yüzden tarih toplumun ortak hafızasıdır.
Puanlama: Hafıza ile kimlik bağını kurma 5 puan, bunu toplum ve tarih ilişkisine uyarlama 5 puan.
Tarih öğrenmenin bireye sağladığı bir faydayı ve topluma sağladığı bir faydayı birer örnekle açıklayınız. (10 puan)
Bireye faydası: Eleştirel düşünmeyi geliştirir; örneğin internette gördüğü bir iddianın kaynağını sorgulama alışkanlığı kazandırır. (Kimlik-aidiyet ya da tarihsel empati de kabul edilir.) Topluma faydası: Millî bilinci güçlendirir; örneğin Çanakkale Şehitler Abidesi gibi anıtlar ortak mücadeleyi ve değerleri gelecek kuşaklara taşır. (Dayanışma ya da kültürel mirasın korunması da kabul edilir.)
Puanlama: Her fayda 3 puan, her örnek 2 puan.
Bir öğrenci sınıfta şu görüşü savunuyor: “Tarih kitaplarında yazanlar, geçmişte ne olduysa onun birebir kopyasıdır.”
Geçmiş ile tarih arasındaki farkı dikkate alarak öğrencinin görüşünü değerlendiriniz. (10 puan)
Görüş yanlıştır. Geçmiş, yaşanmış ve değiştirilemeyecek olayların kendisidir. Tarih ise bu geçmişi günümüze ulaşan kaynaklar ve kanıtlarla araştırır ve yorumlar. Kaynaklar eksik, taraflı ya da sınırlı olabileceği ve tarihçinin soruları sonucu etkilediği için tarih geçmişin birebir kopyası değil, kanıta dayalı bir yeniden kurulumudur.
Puanlama: Görüşün yanlış olduğunu belirtme 2 puan, geçmiş ve tarih tanımları 4 puan, gerekçe (kaynakların sınırlılığı, yorum) 4 puan.
I. 1071'de Selçuklular ile Bizans arasında yapılan Malazgirt Savaşı
II. On bin yıl önce insanların yaşamadığı ıssız bir adada gerçekleşen yanardağ patlaması
III. Bir öğrencinin dün sabah servisi kaçırdığı için okula geç kalması
Yukarıdaki olaylardan hangisinin tarihin konusu olduğunu, diğerlerinin neden olmadığını tarihin konusu olma şartlarına göre açıklayınız. (10 puan)
Tarihin konusu olan I. olaydır: Geçmişte yaşanmış, insan topluluklarıyla ilgili, toplumları etkileyen ve kaynaklarla belgelenebilen bir olaydır. II. olay insanla ilgili olmadığı için tarihin konusu değildir. III. olay toplumu etkileyen, sonuçları olan önemli bir gelişme olmadığı için tarihin konusu değildir.
Puanlama: Doğru olayı seçme 2 puan, I için gerekçe 4 puan, II ve III için gerekçe 2'şer puan.
Hicret · İslamiyet'in yayılması · Malazgirt Savaşı · Türklerin Anadolu'ya yerleşmesi · Sanayi Devrimi · İstanbul'un Fethi
Yukarıdaki gelişmeleri tarihsel olay ve tarihsel olgu olarak sınıflandırınız. Olay ile olgu arasındaki farkı bir cümleyle yazınız. (10 puan)
Olay: Hicret, Malazgirt Savaşı, İstanbul'un Fethi. Olgu: İslamiyet'in yayılması, Türklerin Anadolu'ya yerleşmesi, Sanayi Devrimi. Fark: Olay belirli bir zaman ve yerde gerçekleşen somut ve kısa süreli gelişmedir; olgu uzun zamana yayılan genel ve soyut bir süreçtir.
Puanlama: Her doğru sınıflandırma 1 puan (6 puan), fark cümlesi 4 puan.
Hicri takvim ile Rumi takvimin benzer yönünü ve farklı yönünü yazınız. Türkiye'de günümüzde kullanılan takvimin adını ve kabul edildiği yılı belirtiniz. (10 puan)
Benzer yön: İkisi de başlangıç olarak Hicret'i (622) alır. Farklı yön: Hicri takvim ay yılına, Rumi takvim güneş yılına dayanır. Türkiye'de Miladi takvim kullanılır; 1926 yılında (1 Ocak 1926'dan itibaren) kabul edilmiştir.
Puanlama: Benzer yön 3 puan, farklı yön 3 puan, takvimin adı ve yılı 4 puan.
Avusturya-Macaristan veliahdı Franz Ferdinand'ın 28 Haziran 1914'te Saraybosna'da öldürülmesinin ardından Avrupa kısa sürede büyük bir savaşa sürüklendi. Oysa kıta yıllardır milliyetçilik akımları, sömürge yarışı, silahlanma ve birbirine rakip ittifak blokları nedeniyle gerilim içindeydi.
Metne göre I. Dünya Savaşı'nın tetikleyici nedenini ve arka plan nedenlerini yazınız. “Savaşın tek nedeni suikasttır.” ifadesini değerlendiriniz. (10 puan)
Tetikleyici neden: Franz Ferdinand'ın Saraybosna'da öldürülmesi. Arka plan nedenleri: milliyetçilik, sömürge yarışı, silahlanma ve ittifak blokları. İfade yanlıştır; tarihsel olayların çoğu tek bir nedene bağlanamaz. Suikast yalnızca uzun süredir biriken sorunları harekete geçiren kıvılcımdır.
Puanlama: Tetikleyici neden 2 puan, arka plan nedenleri 4 puan, değerlendirme 4 puan.
Mısır firavunu II. Ramses, Hititlerle yaptığı Kadeş Savaşı'nı tapınak duvarlarına işlettiği rölyeflerde kendi büyük zaferi olarak göstermiştir. Oysa Hitit kaynakları ve savaştan sonra yapılan antlaşma, iki tarafın da kesin üstünlük sağlayamadığını ortaya koymaktadır.
Rölyeflerin kaynak türünü belirtiniz. Bu örnekten hareketle bir tarihçinin kaynaklara nasıl yaklaşması gerektiğini açıklayınız. (10 puan)
Rölyefler olayın yaşandığı döneme ait oldukları için birinci elden kaynaktır. Ancak birinci elden kaynaklar her zaman tarafsız değildir; bu rölyefler firavunu yüceltmek amacıyla propaganda içerir. Tarihçi bir kaynağı kimin, ne zaman ve hangi amaçla oluşturduğunu sorgulamalı ve başka tarafların kaynaklarıyla karşılaştırmalıdır.
Puanlama: Kaynak türü 2 puan, taraflılık tespiti 3 puan, tarihçinin yaklaşımı 5 puan.
a) Lidyalılara ait bir sikke
b) Göktürk yazıtı olan bir kitabe
c) Bir Osmanlı fermanının şekil özellikleri
ç) Eski bir el yazmasındaki yazı türü
d) Toprak altından çıkarılan bir yerleşim kalıntısı
Yukarıdaki kaynakların her birini inceleyen tarihe yardımcı bilim dalını yazınız. (10 puan)
a) Nümismatik, b) Epigrafi, c) Diplomatik, ç) Paleografi, d) Arkeoloji.
Puanlama: Her doğru eşleştirme 2 puan.
Kaynağı yorumlama · Konu belirleme · Kaynağı sorgulama · Ürün oluşturma · Kaynak toplama · Kaynağı inceleme
Tarihsel bilginin üretim sürecindeki yukarıdaki aşamaları doğru sıraya koyunuz. Tarihçinin geçmişi bugünün değerleriyle yargılamasına ne ad verilir? (10 puan)
Sıralama: 1. Konu belirleme, 2. Kaynak toplama, 3. Kaynağı inceleme, 4. Kaynağı sorgulama, 5. Kaynağı yorumlama, 6. Ürün oluşturma. Geçmişi bugünün değerleriyle yargılamaya anakronizm denir.
Puanlama: Doğru sıralama 6 puan (her doğru yer 1 puan), anakronizm 4 puan.
Yazılıya hazırlık için konu özetleri
Soruları çözerken zorlandığın konular olduysa 1. ünitenin konu özetlerine göz at. Her konunun sonunda ayrıca “Kendini dene” soruları var. Tüm konu özetlerine 9. sınıf tarih sayfasından ulaşabilirsin.
Maarif Modeli yazılılarında ezber değil yorum ölçülür: kaynağı oku, kavramı doğru kullan, cevabını gerekçelendir.