9. Sınıf Fizik 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları (2026-2027)
Bu sayfada 9. sınıf fizik 1. dönem 1. ortak yazılı için hazırlanmış, gerçek sınav kâğıdı düzeninde bir yazılı provası bulacaksın. Sorular MEB'in 2026-2027 eğitim öğretim yılı için yayımladığı konu-soru dağılım tablosuna göre, Senaryo 1 esas alınarak hazırlandı; her öğrenme çıktısından birer soru var. Her sorunun altında tam puan alan bir cevap, puanın nasıl dağıtıldığını gösteren puan anahtarı ve öğrencilerin o soruda en çok yaptığı puan kıran hata yer alıyor. Okulun farklı bir senaryo seçtiyse sayfanın sonundaki ek sorularla eksiğini tamamlayabilir, sınavdan önceki akşam "Son gece tekrarı" bölümüyle her şeyi toparlayabilirsin.
Sınav kâğıdını PDF olarak indir
Cevap anahtarını indir (öğretmen sürümü)
Sınav künyesi
| Ders | 9. sınıf Fizik |
|---|---|
| Sınav | 1. dönem 1. ortak yazılı (2026-2027) |
| Üniteler | 1. Ünite: Fizik Bilimi ve Kariyer Keşfi · 2. Ünite: Kuvvet ve Hareket (ilk üç çıktı) |
| Kapsam | FİZ.9.1.1 Fiziğin tanımı (tümevarım) · FİZ.9.1.2 Fiziğin alt dalları · FİZ.9.1.3 Bilim insanlarının deneyimleri · FİZ.9.1.4 Fizikle ilgili kariyer olanakları · FİZ.9.2.1 Temel ve türetilmiş nicelikler · FİZ.9.2.2 Skaler ve vektörel nicelikler · FİZ.9.2.3 Aynı doğrultudaki vektörler |
| Kapsam dışı | Vektörlerin bileşenlerine ayrılması, doğadaki temel kuvvetler ve hareket konuları bu yazılıda yer almaz; 2. yazılıda sorulur. |
| Soru sayısı | Senaryoya göre 5, 6 ya da 7 soru (bu provada 7 soru) |
| Puanlama | Toplam 100 puan |
Okulun hangi senaryoyu seçtiyse ona göre çalış
MEB bu yazılı için beş farklı senaryo yayımladı; okulundaki fizik zümresi bunlardan birini seçer. Aşağıdaki tablo, her senaryoda hangi öğrenme çıktısından kaç soru geleceğini gösterir. Öğretmenine "Hangi senaryo uygulanacak?" diye sorman, çalışmanı doğru konulara yöneltmeni sağlar.
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 | S5 |
|---|---|---|---|---|---|
| 9.1.1 Fiziğin tanımı | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| 9.1.2 Fiziğin alt dalları | 1 | 2 | 2 | 2 | 1 |
| 9.1.3 Bilim insanlarının deneyimleri | 1 | 0 | 1 | 1 | 1 |
| 9.1.4 Kariyer olanakları | 1 | 1 | 1 | 1 | 0 |
| 9.2.1 Temel ve türetilmiş nicelikler | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| 9.2.2 Skaler ve vektörel nicelikler | 1 | 1 | 1 | 0 | 1 |
| 9.2.3 Aynı doğrultudaki vektörler | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 |
| Toplam | 7 | 7 | 6 | 6 | 5 |
- Birimi ve yönü yaz: Sayısal cevabın yanına mutlaka birimini (N, m, kg) yaz. Vektörel bir niceliğin cevabında yön yoksa yarım puan alırsın.
- Alt dalı bulmanın yolu: Kendine "Bu olayda ne inceleniyor?" diye sor: hareket ve kuvvet mekanik, ısı ve sıcaklık termodinamik, ışık ve görüntü optik, elektrik ve mıknatıs elektromanyetizma, atom çekirdeği nükleer fiziktir.
- Tümevarım ne demek: Tek tek gözlemlerden (özelden) genel bir yargıya ulaşmaktır. Tümdengelim bunun tersidir: genelden özele gider.
- Sınıflandırma sorularında tablo çiz: "Sınıflandırınız" diyen sorularda iki sütunlu küçük bir tablo çizmek hem senin işini kolaylaştırır hem de öğretmenin cevabını hızlı okumasını sağlar.
- Zıt yönlü vektörleri toplama: Aynı yöndeki vektörler toplanır, zıt yöndekiler çıkarılır. Bileşke, büyük olan vektörün yönündedir.
- Süreyi böl: 7 soruya 40 dakika düşer; her soruya yaklaşık 5 dakika ayır, son 5 dakikayı birimleri ve yönleri kontrol etmek için sakla.
Yazılı provası: 7 soru
Soruları gerçek sınavdaki gibi, süre tutarak çözmeye çalış. Sonra her sorunun altındaki "cevap" bölümünü açıp kendi cevabını puan anahtarıyla puanla.
1. I. Güneşli bir günde yağmurdan sonra gökkuşağı oluşur.
II. Isıtılan demir bir çubuğun boyu uzar.
III. Bir mıknatıs, masadaki çivileri kendine çeker.
IV. Ayakla vurulan top hareket eder.
V. Prize takılan telefonun pili dolar.
a) Yukarıdaki olayların ortak yönünü yazınız.
b) Bu olaylardan yola çıkarak fizik biliminin tanımını yapınız. Tanıma ulaşırken kullandığınız akıl yürütme yolunun adını yazınız ve kısaca açıklayınız. (15 puan)
Tam puan alan cevap: a) Olayların hepsinde madde ve enerji ile bunlar arasındaki etkileşim vardır (ışık, ısı, manyetik etki, kuvvet ve hareket, elektrik enerjisi).
b) Fizik, madde ve enerjiyi, bunlar arasındaki etkileşimi gözlem ve deneylerle inceleyen bilim dalıdır. Bu tanıma, tek tek gözlenen olaylardan genel bir yargıya ulaşarak vardık; bu akıl yürütme yoluna tümevarım denir.
Puan anahtarı: a) Madde, enerji ve etkileşim vurgusu 5 puan · b) Fiziğin tanımı 6 puan · Tümevarım adı 2 puan, açıklaması 2 puan.
Puan kıran hata: Fiziği "formüllerle hesap yapılan ders" diye tanımlamak ya da akıl yürütme yoluna tümdengelim demek. Burada örneklerden (özelden) genele gidiliyor, bu tümevarımdır.
Öğrenme çıktısı: FİZ.9.1.1
2. Aşağıda verilen olayların her birini inceleyen fiziğin alt dalını yazınız.
a) Bir köprünün taşıyabileceği yükün hesaplanması
b) Buzdolabının iç ortamı soğutması
c) Gözlük camlarının görme kusurunu düzeltmesi
ç) Elektrik motorunun çalışması
d) Nükleer santralde elektrik enerjisi üretilmesi (15 puan)
Tam puan alan cevap: a) Mekanik · b) Termodinamik · c) Optik · ç) Elektromanyetizma · d) Nükleer fizik
Puan anahtarı: Her doğru eşleştirme 3 puan.
Puan kıran hata: Buzdolabını elektrikle çalıştığı için elektromanyetizmaya, gözlük camını da ışık bir elektromanyetik dalga olduğu için elektromanyetizmaya yazmak. Soruya "Bu olayda asıl ne inceleniyor?" diye bak: buzdolabında ısının aktarılması (termodinamik), gözlükte ışığın kırılarak görüntü oluşturması (optik) incelenir.
Öğrenme çıktısı: FİZ.9.1.2
3. 11. yüzyılda yaşayan İbn-i Heysem, döneminde yaygın olan "Göz ışın yayar ve böylece görürüz." görüşünü kabul etmedi. Karanlık bir odaya küçük bir delikten giren ışığın karşı duvarda ters bir görüntü oluşturduğunu gözlemledi ve görmenin, cisimlerden gelen ışığın göze ulaşmasıyla gerçekleştiğini savundu. Çalışmalarını Kitâbü'l-Menâzır adlı eserinde topladı.
a) İbn-i Heysem'in çalışmaları fiziğin hangi alt dalıyla ilgilidir?
b) Bu deneyimden, bilim insanlarının çalışma yöntemiyle ilgili iki sonuç çıkarınız.
c) İbn-i Heysem'in bu deneyiminin size bir öğrenci olarak ne düşündürdüğünü bir cümleyle yazınız. (15 puan)
Tam puan alan cevap: a) Optik.
b) 1. Bilim insanı, herkesin kabul ettiği bir görüşü bile sorgular; otoriteye değil kanıta güvenir. 2. Bilgiye gözlem ve deneyle ulaşır. (Bulgularını yazıya geçirip paylaşması da kabul edilir.)
c) Örnek: Bir bilgiyi herkes doğru kabul etse bile, kanıtına bakmadan benimsememem gerektiğini düşündürdü.
Puan anahtarı: a) 3 puan · b) Her sonuç 4 puan · c) Deneyimle ilişkili, kişisel bir çıkarım 4 puan.
Puan kıran hata: b şıkkında "çok çalışmış", "zeki biriymiş" gibi genel ifadeler yazmak. Soru, bilim insanının yöntemini sorar: sorgulama, gözlem, deney, paylaşma.
Öğrenme çıktısı: FİZ.9.1.3
4. Fizik alanında kariyer düşünen Elif, üç farklı çalışma alanını araştırıyor:
a) Uydu ve roket sistemleri geliştirmek
b) Parçacık hızlandırıcıda maddenin temel yapısını araştırmak
c) Kanser tedavisinde hastaya verilecek radyasyon dozunu hesaplamak
1. Bu çalışma alanlarının her birini aşağıdaki kurum ya da iş yerlerinden biriyle eşleştiriniz: Hastane radyoterapi birimi · Türkiye Uzay Ajansı · CERN (Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi)
2. Bu kariyerlerden birini seçiniz. O işte fizik biliminin hangi bilgilerine ihtiyaç duyulacağını sorgulayarak açıklayınız. (15 puan)
Tam puan alan cevap: 1. a) Türkiye Uzay Ajansı · b) CERN · c) Hastane radyoterapi birimi (bu işi yapan kişiye medikal fizik uzmanı denir).
2. Örnek: Medikal fizik uzmanı, radyasyonun madde ile nasıl etkileştiğini bilmelidir. Tümörü yok edecek kadar, ama sağlıklı dokulara zarar vermeyecek kadar doz hesaplaması gerekir. Bu yüzden atom ve nükleer fizik, radyasyon ve enerji bilgisine ihtiyaç duyar.
Puan anahtarı: 1. Her doğru eşleştirme 3 puan · 2. Kariyerle fizik bilgisi arasında gerekçeli bağ kurma 6 puan.
Puan kıran hata: 2. maddede yalnızca "Fizik bilmesi gerekir." yazmak. Soru hangi fizik bilgisinin, neden gerektiğini sorgulamanı ister.
Öğrenme çıktısı: FİZ.9.1.4
5. Kütle · Sıcaklık · Elektrik akımı · Hız · Kuvvet
Yukarıdaki nicelikleri temel ve türetilmiş nicelikler olarak sınıflandırınız. Her birinin SI birim sistemindeki birimini yazınız. (15 puan)
Tam puan alan cevap: Temel nicelikler: Kütle (kilogram, kg) · Sıcaklık (kelvin, K) · Elektrik akımı (amper, A)
Türetilmiş nicelikler: Hız (metre/saniye, m/s) · Kuvvet (newton, N = kg·m/s²)
Puan anahtarı: Her nicelik için doğru sınıflandırma 1 puan, doğru SI birimi 2 puan.
Puan kıran hata: Sıcaklığın SI birimini santigrat derece (°C) yazmak. SI birim sisteminde sıcaklığın birimi kelvindir (K). Kuvvetin "temel nicelik" sanılması da sık yapılan bir hatadır; kuvvet, kütle, uzunluk ve zamandan türetilir.
Öğrenme çıktısı: FİZ.9.2.1
6. Ali evinden çıkıp 300 m uzaklıktaki bakkala yürüdü ve aynı yoldan evine döndü. Ali "Toplam 600 m yol yürüdüm." diyor. Kardeşi ise "Senin yer değiştirmen sıfır." diyor.
a) İkisinin de haklı olduğunu skaler ve vektörel nicelik farkına dayanarak açıklayınız.
b) Kütle ve ağırlıktan hangisinin skaler, hangisinin vektörel nicelik olduğunu gerekçesiyle yazınız. (10 puan)
Tam puan alan cevap: a) Alınan yol skaler bir niceliktir; yalnızca büyüklüğü vardır, yönden bağımsız olarak 300 + 300 = 600 m'dir. Yer değiştirme vektörel bir niceliktir; başlangıç noktasından bitiş noktasına olan uzaklığı yönüyle birlikte gösterir. Ali başladığı yere döndüğü için yer değiştirmesi sıfırdır.
b) Kütle skalerdir; yalnızca büyüklüğü vardır (ör. 50 kg). Ağırlık vektöreldir; bir kuvvettir, büyüklüğünün yanında yönü (yere doğru) vardır.
Puan anahtarı: a) Yolun skaler olduğunu açıklama 3 puan · Yer değiştirmenin vektörel olduğunu ve neden sıfır olduğunu açıklama 3 puan · b) Her doğru sınıflandırma ve gerekçe 2 puan.
Puan kıran hata: Kütle ile ağırlığı aynı şey sanmak. Kütle madde miktarıdır ve skalerdir; ağırlık, yer çekiminin cisme uyguladığı kuvvettir ve vektöreldir.
Öğrenme çıktısı: FİZ.9.2.2
7. Halat çekme yarışmasında A takımındaki iki öğrenci halatı doğu yönünde 250 N ve 150 N, B takımındaki iki öğrenci ise batı yönünde 200 N ve 250 N büyüklüğünde kuvvetle çekiyor. Bütün kuvvetler aynı doğrultudadır.
a) Her takımın halata uyguladığı toplam kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü yazınız.
b) Halata etki eden bileşke kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü bulunuz.
c) Halatın dengede kalması için A takımına doğu yönünde kuvvet uygulayan bir öğrenci daha katılıyor. Bu öğrencinin kaç N büyüklüğünde kuvvet uygulaması gerekir? (15 puan)
Tam puan alan cevap: a) A takımı: 250 + 150 = 400 N, doğu · B takımı: 200 + 250 = 450 N, batı
b) Kuvvetler zıt yönlü olduğu için çıkarılır: 450 − 400 = 50 N, batı yönünde. Bileşke, büyük olan kuvvetin yönündedir.
c) Dengede bileşke kuvvet sıfır olmalıdır. Doğu yönündeki toplam kuvvet de 450 N olmalı: 450 − 400 = 50 N.
Puan anahtarı: a) Her takım için büyüklük ve yön 2 puan · b) Büyüklük 3 puan, yön 3 puan · c) 5 puan.
Puan kıran hata: Zıt yönlü kuvvetleri toplayıp bileşkeyi 850 N bulmak ya da bileşkenin yönünü yazmamak. Zıt yönlü vektörler çıkarılır ve yön mutlaka belirtilir.
Öğrenme çıktısı: FİZ.9.2.3
Puan anahtarına göre 85 ve üzeri aldıysan hazırsın. 70-84 arasındaysan puan kıran hataları bir kez daha oku. 70'in altındaysan "Son gece tekrarı" bölümündeki tabloları gözden geçir, sonra ek soruları çöz.
Ek sorular: Okulun farklı bir senaryo seçtiyse
Senaryo 2, 3 ve 4'te fiziğin alt dallarından (9.1.2) iki soru gelir; bazı senaryolarda 9.1.1, 9.1.3 ya da 9.2.3'ten soru gelmeyebilir. Aşağıdaki ek sorular, senaryona göre fazladan gelebilecek soruları karşılaman için hazırlandı.
E1. Aşağıdaki çalışmaları fiziğin alt dallarıyla eşleştiriniz: a) Bilgisayar işlemcilerinde kullanılan yarı iletken malzemelerin geliştirilmesi · b) Atomdaki elektronların enerji düzeylerinin incelenmesi · c) Yıldızlardaki plazma hâlindeki maddenin araştırılması · ç) Bir arabanın fren mesafesinin hesaplanması (FİZ.9.1.2)
Tam puan alan cevap: a) Katı hâl fiziği · b) Atom fiziği · c) Yüksek enerji ve plazma fiziği · ç) Mekanik
Puan anahtarı: Her doğru eşleştirme eşit puan alır.
Puan kıran hata: Atom fiziği ile nükleer fiziği karıştırmak. Atom fiziği elektronları ve atomun genel yapısını, nükleer fizik ise atomun çekirdeğini inceler.
E2. Bir öğrenci demir, bakır ve alüminyum çubukları ısıttığında hepsinin boyunun uzadığını gözlemliyor. a) Bu gözlemlerden tümevarımla hangi genellemeye ulaşabilir? b) Tümevarımla ulaşılan bir genellemenin neden kesin olmayabileceğini açıklayınız. (FİZ.9.1.1)
Tam puan alan cevap: a) Metaller ısıtıldığında genleşir. b) Tümevarımda sınırlı sayıda gözlemden genel bir yargıya varılır. Henüz denenmemiş bir durumda farklı bir sonuç gözlenirse genelleme değişebilir; bu yüzden bilimsel bilgi yeni kanıtlarla değişmeye açıktır.
Puan anahtarı: Genelleme ve sınırlılık açıklaması ayrı ayrı puanlanır.
Puan kıran hata: Genellemeyi "Demir ısıtılınca uzar." diye tek bir maddeyle sınırlamak. Genelleme, gözlenen bütün örnekleri kapsayan bir yargıdır.
E3. Marie Curie, radyoaktivite üzerine yaptığı çalışmalarla iki kez Nobel Ödülü almış, laboratuvar koşullarının zor olduğu yıllarda da çalışmalarını sürdürmüştür. a) Marie Curie'nin çalışmaları fiziğin hangi alt dalıyla ilgilidir? b) Onun deneyiminden bir bilim insanında bulunması gereken iki özelliği çıkarınız. (FİZ.9.1.3)
Tam puan alan cevap: a) Nükleer fizik (atom çekirdeğinin kendiliğinden ışıma yapması). b) Sabır ve kararlılık: Zor koşullara rağmen çalışmalarını sürdürmüştür. Merak ve araştırmacılık: Bilinmeyen bir olguyu (radyoaktivite) deneylerle incelemiştir.
Puan anahtarı: Alt dal ve iki özellik ayrı ayrı puanlanır.
Puan kıran hata: Özellikleri metinle ilişkilendirmeden saymak. Her özelliği deneyimden bir örnekle desteklemelisin.
E4. Aynı doğrultudaki K, L ve M vektörlerinden K 4 birim doğu, L 6 birim batı, M 3 birim doğu yönündedir. a) K + L + M bileşke vektörünün büyüklüğünü ve yönünü bulunuz. b) Büyüklükleri 5 birim ve 3 birim olan aynı doğrultudaki iki vektörün bileşkesinin alabileceği en büyük ve en küçük değeri yazınız. (FİZ.9.2.3)
Tam puan alan cevap: a) Doğu yönündekiler: 4 + 3 = 7 birim; batı: 6 birim. Bileşke: 7 − 6 = 1 birim, doğu. b) Aynı yönlü olduklarında en büyük: 5 + 3 = 8 birim; zıt yönlü olduklarında en küçük: 5 − 3 = 2 birim.
Puan anahtarı: a) Büyüklük ve yön · b) En büyük ve en küçük değer ayrı ayrı puanlanır.
Puan kıran hata: Bütün vektörleri yönlerine bakmadan toplamak (13 birim). Önce aynı yöndekileri topla, sonra zıt yöndekilerden çıkar.
Son gece tekrarı
Sınavdan önceki akşam bu bölümü okuman yeterli.
7 temel nicelik ve SI birimleri
| Temel nicelik | SI birimi |
|---|---|
| Uzunluk | metre (m) |
| Kütle | kilogram (kg) |
| Zaman | saniye (s) |
| Elektrik akımı | amper (A) |
| Sıcaklık | kelvin (K) |
| Madde miktarı | mol (mol) |
| Işık şiddeti | kandela (cd) |
Bunların dışındaki nicelikler (hız, ivme, kuvvet, enerji, hacim, özkütle gibi) temel niceliklerden türetilir. Örneğin kuvvetin birimi newton, temel birimlerle kg·m/s² olarak yazılır.
Fiziğin alt dalları tek cümlede
| Alt dal | Ne inceler? |
|---|---|
| Mekanik | Kuvvet ve hareket |
| Termodinamik | Isı, sıcaklık ve enerji dönüşümleri |
| Optik | Işık ve görüntü oluşumu |
| Elektromanyetizma | Elektrik ve manyetizma ilişkisi |
| Atom fiziği | Atomun yapısı ve elektronlar |
| Nükleer fizik | Atom çekirdeği ve radyoaktivite |
| Katı hâl fiziği | Katıların yapısı, yarı iletkenler |
| Yüksek enerji ve plazma fiziği | Temel parçacıklar ve plazma hâlindeki madde |
Skaler mi, vektörel mi?
Skaler (yalnızca büyüklük): kütle, zaman, sıcaklık, alınan yol, sürat, enerji, hacim. Vektörel (büyüklük + yön): kuvvet, ağırlık, yer değiştirme, hız.
Aynı doğrultudaki vektörlerde bileşke
- Aynı yöndeki vektörler toplanır, bileşke de o yöndedir.
- Zıt yöndeki vektörler çıkarılır, bileşke büyük olanın yönündedir.
- Eşit büyüklükte zıt yönlü iki vektörün bileşkesi sıfırdır.
- İki vektörün bileşkesi en fazla toplamları, en az farkları kadardır.
En çok sorulan 5 konu
1. Örneklerden fiziğin tanımına ulaşma (tümevarım) · 2. Olayları alt dallarla eşleştirme · 3. Temel ve türetilmiş nicelikler ile SI birimleri · 4. Kütle ve ağırlık, yol ve yer değiştirme farkı · 5. Halat çekme gibi aynı doğrultudaki kuvvetlerde bileşke.
Diğer provalar
9. sınıfın bütün derslerinin yazılı provalarına Sınavlara Hazırlık sayfasından ulaşabilirsin.
Fizik yazılısında puan çoğu zaman bilgide değil ayrıntıda kaybedilir: Birimi yaz, yönü belirt, nedenini açıkla.